Saturday, November 25, 2017

උසස් අධ්‍යාපනය ආශ්‍රයෙන්...

අධ්‍යාපනික සුදුසුකම් සහතිකපත්‍ර
විශ්ව විද්‍යාල හා එහි ව්‍යුවහය
විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය
විශ්ව විද්‍යාල ආචාර්යවරුන්
උපාධි වර්ග
උපාධි සාමාර්ථ/පංති
වෘත්තීය/ප්‍රොෆෙෂනල් අධ්‍යාපනය
විශ්ව විද්‍යාල හා පාඨමාලාවල පිලිගැනීම
නිදහස් ආරේ අධ්‍යාපනය


අධ්‍යාපනය (education) යනු කුමක්දැයි ඇසූ විට විවිධ අය විවිධ පිලිතුරු දිය හැකිය. ඩික්ෂනරිවලද විවිධ අර්ථ දැක්වීම් තිබිය හැකිය. නිශ්චිතවම අර්ථ දැක්වීමට අපොහොසත් වුවත් අප සැවොම අඩුවැඩි වශයෙන් අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටී හෝ ලබා ඇත. අධ්‍යාපනය නොයෙක් ආකාරවලින් බෙදා දක්වනවා. ඒ අතුරින් එක් බෙදීමක් තමයි ඉගෙන ගන්නා දැනුමේ මට්ටම අනුව බෙදීම. එවිට සමස්ථ අධ්‍යාපනයම ප්‍රාථමික (primary), ද්විතියික (secondary), තෘතියික (tertiary) ලෙස තුන් ආකාරයකින් බෙදිය හැකියි. මේ එක් එක් මට්ටමේදී ලබා දෙන අධ්‍යාපනයේ විශාල වෙනස්කම් ඇත; ඒ ගැන ඉතා දීර්ඝ ලෙස කතා කිරීමට තිබේ. ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය බොහෝවිට කුඩා ළමුන්ට ලබා දෙන අධ්‍යාපනයයි. ද්විතියික අධ්‍යාපනය ළමා අවධිය පසු කළ පසු නව යොවුන් වියේ හා තරුණ වියේ ලබන අධ්‍යාපනයයි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම දෙවර්ගයේම අධ්‍යාපනය ලබා දෙන්නේ පාසැල් (schools) හරහාය. අප සාමාන්‍ය පෙළ හා උසස් පෙළ දක්වා ඉගෙන ගන්නා විට ද්විතියික අධ්‍යාපනයේ අවසානය එයයි (ලංකාවේ හැටියට).

ඒ දෙකටම වඩා ඉහල දැනුමක් උගන්වන අධ්‍යාපනය තෘතියික අධ්‍යාපනය වේ. සමහරුන් තෘතියික අධ්‍යාපනයට පසුව තවත් අධ්‍යාපන මට්ටමක් (චතුර්ථක - quartenary) ගැනද කතා කරයි. බොහෝ දෙනා (මාද ඇතුලුව) චතුර්ථක අධ්‍යාපනයද තෘතියික අධ්‍යාපනයටම ඈඳා කතා කරනවා. තෘතියික අධ්‍යාපනය උසස් අධ්‍යාපනය (higher education) ලෙසද අවශ්‍ය නම් හැඳින්විය හැකියි. මේ ලිපියේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථයද උසස්/තෘතියික අධ්‍යාපනය ගැන කරුණු කිහිපයක් කතා කිරීමටයි.


සමහරුන්ට උසස් අධ්‍යාපනය හෝ තෘතියික අධ්‍යාපනය යනු විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනයම පමණි. විශේෂයෙන් විශ්ව විද්‍යාල අරගලවල නියුතු එම සිසුන්ගේ ආකල්පය එය බව ඍජුවත් වක්‍රවත් විද්‍යාමාන වේ. එය ළිං මැඩි ආදිවාසි ආකල්පයකි. උසස් අධ්‍යාපනය මේ වන විට සංකීර්ණ හා පැතුරුණු ස්වභාවයක් ගනී. මිනිසුන්ට එහිදී තෝරාගැනීම් එමටයි.

ඔබ යමක් ඉගෙන ගන්නේ ඇයි? විවිධ හේතු විවිධ අයට තිබිය හැකියි. හේතුව කුමක් වුවත්, මේ අතරින් අතිශය බහුතරය කැමැතියි තමන් ඉගෙන ගත් දේ කවුරුත් පිලිගන්නා එකක් නම්. මෙම පිලිගැනීම අන්‍යයන්ට සනාථ කිරීම සඳහා කුමක් හෝ සහතික/අධිකාරි පත්‍රයක් හිමි කර ගත යුතුයිනෙ. ඉතිං, ලෝකයේ විවිධ රටවල විවිධාකාරයේ සහතික/අධිකාරි පත් පිරිනැමිය හැකියි. ලංකාවෙත් තවත් බොහෝ රටවලත් මෙලෙස පිරිනැමෙන ප්‍රධාන සහතිකපත්‍ර වර්ග 3ක් සිහියට නැගේ.

       1. සහතික (certificate)
       2. ඩිප්ලෝමා (diploma)
       3. උපාධි (degree)

කෙනෙකුට එකවරට සිතට හැඟේවි සහතිකයට වඩා ඩිප්ලෝමාවද, ඩිප්ලෝමාවට වඩා උපාධියද පිලිගැනෙන හෝ උසස් වග. එහෙත් එය එසේම නොවේ. යම් ගමනක් යෑමට ඔබට වාහන වර්ග කිහිපයක්ම තිබෙනවානෙ - කාර්, වෑන්, බයිසිකල්, ප්ලේන්, බස් ආදි ලෙස. මින් එකක් අනෙකට වඩා උසස් හෝ පහත් කියා කිව නොහැකිය. එක් එක් වාහනයේ වෙනස්කම් තිබේ; වාසි අවාසිද තිබේ. එච්චරයි. අන්න එලෙසමයි ඉහත ආකාරයේ සහතිකපත්වල තත්වයත්.

සාමාන්‍යයෙන් වසරක් හෝ ඊට අඩු කාලයක් තුල යමක් හැදෑරුවාට පසුව සහතික පිරිනැමේ. මෙම ඉගෙන ගන්නා එකේ උසස් පහත් භේදයක් ඉන් හැඟවෙන්නේ නැත. උදාහරණයක් ලෙස, යම් ඉංජිනේරුවෙක් තමන්ට අවශ්‍ය තවත් අතිවිශේෂ/වැදගත් දැනුමක් මාස 6ක කෝස් එකක් කර ලබා ගත්තේ නම්, ඔහුට ලැබෙනු ඇත්තේද සහතිකයකි. එය සහතිකයක් වුවත් ඉගෙන ගත් දේ කොතරම් වටිනවාද බලන්න. එහෙත් කෝස් එකේ කාලය කුඩා නිසා එක්කෝ උගන්වන දෙය සරල දෙයක් විය යුතුය; නැතිනම් සංකීර්ණ වුවද කුඩා ප්‍රමාණයක් විය යුතුය. විශාල කාලයක් වැය කරමින් උගත යුතු දේවලට තමයි ඩිප්ලෝමා හෝ උපාධි තිබෙන්නේ.

ඩිප්ලෝමා යනු වසරක සිට වසර කිහිපයක් දක්වා ඉගැන්වෙන කෝස් එකක් සඳහා සාමාන්‍යයෙන් පිරිනැමෙන්නෙකි. සමහර වෙලාවට වසර එකයි හමාරක් හෝ දෙකක් වැනි දිගු කාලයක ඩිප්ලෝමා "උසස් ඩිප්ලෝමා" (higher diploma) ලෙස හැඳින්වෙනවා.

උපාධියක් යනුද සාමාන්‍යයෙන් වසර දෙකයි හමාරක සිට වසර කිහිපයක් දක්වා වූ කාලයක කෝස් එකක් සඳහා පිරිනැමෙන්නකි. උදාහරණයක් ලෙස, ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාලවල, නීති, ඉංජිනේරු උපාධි සඳහා වසර 4ක්ද, කලා උපාධි සඳහා වසර 3ක්ද සාමාන්‍යයෙන් ගත වේ.

ඒ අනුව ඩිප්ලෝමා හා උපාධි අතර සමීපබවක් පෙනෙනවා නේද? සමහර ඩිප්ලෝමා තිබෙනවා උපාධියක් තරම්ම පිලිගැනෙන. ඒවා උපාධිවලට සමාන (degree equivalent) සුදුසුකමක් ලෙස හෝ "උපාධි ඩිප්ලෝමා" (graduate diploma) ලෙස හැඳින්වේ. එංගලන්තය වැනි රටවල මෙවැනි උපාධි ඩිප්ලෝමා බහුල වශයෙන් පිරිනැමේ. BCS (British Computer Society), ECUK, City and Guilds වැනි ආයතන මෙහි ඉදිරියෙන් සිටී.

ඇත්තටම උපාධියක් කියන්නේ තවත් එක් සහතිකපත්‍රයක් පමණි. ඕනෑම කෙනෙකුට හෝ ආයතනයකට යම් දෙයක් යම් කාල සීමාවක් තුල උගන්වා ඉන්පසු පවත්වන විභාගයකින් සමත් වන අයට සහතික හෝ ඩිප්ලෝමා පිරිනැමිය හැකිය. ඒ සඳහා කාගෙන්වත් අවහිරයක් නැත. මටත් එලෙස පිරිනැමිය හැකියි. එය ලෝකයා විසින් පිලිගන්නවාද නැද්ද යන්න වෙනම ප්‍රශ්නයකි (ඒ ගැනත් මොහොතකින් බලමු).

එහෙත් එලෙස උපාධි යන නමින් සහතිකපත්‍රයක් පහසුවෙන් ලබා දිය නොහැකිය. ඒ සඳහා රට තුල සුදුසු රාජ්‍ය ආයතනයකින් අවසර ලබා ගත යුතු වේ. ලංකාව තුල නම් උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය ඊට මැදිහත් වේ. එලෙස අවසර ලබන ආයතන පොදුවේ "උපාධි පිරිනැමිය හැකි ආයතන" (degree awarding institutions) ලෙස හැඳින්වේ. ලංකාවෙත් වෙනත් රටවලත් විවිධ නම්වලින් මෙවැනි ආයතන තිබේ (උදාහරණ ලෙස, SAITM, SLIIT, NIBM, NSBM, ඇමරිකාවේ MIT).

සමහර රටවල නම් උපාධිය පවා කාගෙන්වත් අවසර නැතිව පිරිනැමිය හැකි වේ. එනිසා ඒ ආශ්‍රයෙන් තරමක වංචාද සිදු වේ. එනම්, යම් මුදලක් (වසර ගණනාවකට පෙර අවසන් වරට මේ ගැන මා සොයා බැලූ විට ඊට වැය වූයේ රුපියල් විසිතිස් ගණනකි) අය කර ගෙන විවිධ උපාධි (ආචාර්ය උපාධි පවා) සහතික ලබා දේ. ලංකාවේද එලෙස හොර සහතික ගත් අය සිටිති. මෙවන් උපාධි සහතිකයක් ලංකාවේ ආයතනයකට ඉදිරිපත් කළ විට, ඔවුන්ට හැඟීමක් නැහැ එම සහතිකය පිරිනමා ඇති ආයතනය හොර ආයතනයක් වග. මට මතකයි එක් අවස්ථාවක යම් කෙනෙකු විශ්ව විද්‍යාල කථිකාචාර්ය රැකියාව ලබා ගැනීමටද මෙවන් හොර සහතිකයක් ඉදිරිපත් කර වැඩේ මාට්ටු වූවා.

උපාධි පිරිනැමිය හැකි ආයතන අතර විශ්ව විද්‍යාල (university) යන නමින් හැඳින්වෙන ආයතන ව්‍යුහයක්ද ඇත. බ්‍රිතාන්‍ය සම්ප්‍රදාය අනුව යමින් ලංකාවෙත් බොහෝ රටවලත් විශ්ව විද්‍යාලට නාමයන් දමන්නේ එය පිහිටා තිබෙන ප්‍රදේශයේ නමිනි (කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය, පේරාදෙනිය විශ්ව විද්‍යාලය, එංගලන්තයේ කේම්බ්‍රිජ් නම් නගරයේ පිහිටි කේම්බ්‍රිජි විශ්ව විද්‍යාලය ආදි ලෙස). එසේ නම් කිරීම අනිවාර්ය නැත; එය සම්ප්‍රදායක් පමණි.

තවද, රජයෙන් (රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාල - state university) මෙන්ම පෞද්ගලික අංශයද (පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල - private university) විශ්ව විද්‍යාල පවත්වාගෙන යනවා. රජයෙන් පවත්වාගෙන ගියත් ඉන් හැඟවෙන්නේ නැහැ රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලවල නොමිලේ ඉගැන්වෙනවා කියා. ලංකාවේදී නිදහස් (නොමිලේ) අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය තිබෙන නිසා එලෙස නොමිලේ විශ්ව විද්‍යාල පහසුකම් ලැබෙනවා. ලංකාව හැරුණහම ජර්මනිය ආදී යුරෝපා රටවල් ගණනාවකත්, තවත් රටවලත් මෙලෙස නොමිලේ විශ්ව විද්‍යාල පහසුකම ලබා දී තිබෙනවා (විදෙස් සිසුන්ට පවා ඇතුලු විය හැකිය). ඔබත් ඒ ගැන සොයා බලන්න; ඔබට පුදුම හිතෙන තරමට රටවල් මෙම පහසුකම සලසා දී තිබෙනවා. සමහරවිට ඔබටත් එවැන්නකට ඇතුලු විය හැකි වේවි. ලංකාවේ මෙම අගනා අවස්ථා ගැන සිසුන් නොදැනීම නිසා මහඟු අවස්ථා ඔවුන්ගෙන් මඟ හැරී යන බව පෙනෙනවා.

සමහර පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල ලාභ නොලබන ආයතන (non-profit institutions) ලෙස පවත්වාගෙන යනවා. මෙහිදී සිසුන්ගෙන් මුදලක් අය කරන නමුත්, එම මුදල වැය කෙරෙන්නේ ආයතනය පවත්වාගෙන යන්නට, ගුරුවරුන්ගේ පඩි ගෙවීමට ආදියටයි. අයිතිකරුවන්ට ලාභ නොලැබේ. ලංකාවේ සයිටම් වෛද්‍ය පීඨයත් නුදුරේදී එසේ කරන බව රජයෙන් පොරොන්දු දී තිබෙනවා.

විශ්ව විද්‍යාලය යනු නමින්ම කියවෙන පරිදි ඉතා වැදගත් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ගයකි. එහි බුද්ධිමතුන් හා උගතුන් සිටී යැයි සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනේ. එනිසා අතීතයේ සිට පල්ලියට හා විශ්ව විද්‍යාලයට රජයෙන් එතරම් ඇඟිලි ගැසුවේ නැත. තරමක ස්වාධිපත්‍යයක් (autonomy) තමන්ගේ කටයුතු සඳහා ඔවුන් සතුව පැවතිණි. අදටත් ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල තුලට දේශපාලකයන්, පොලිසිය වැනි ආයතනවලට මැදිහත් වීමට විශාල විරෝධයක් තිබෙනු ඔබ ජනමාධ්‍යය තුල නොයෙක් වර දැක ඇති. එහෙත් සම්ප්‍රදායට වඩා රටේ සාදන නීති ඉහලින් සිටින නිසා අවශ්‍ය ඕනෑම වෙලාවක රජයට අවශ්‍ය ලෙස ඒවා වෙනස් කළ හැකි බවද මතක තබා ගත යුතුය.

විශ්ව විද්‍යාලයක විවිධ විෂයන් සාමාන්‍යයෙන් උගන්වයි. එනිසා ඒ ඒ විෂය ක්ෂේත්‍රයන් අනුව නැවත විශ්ව විද්‍යාලය තුල කුඩා බෙදීම් ඇත. සමස්ථ විශ්ව විද්‍යාලයම පළමුව පීඨ (faculty) ලෙස හැඳින්වෙන ඒකකවලට බෙදේ. උදාහරණ ලෙස, යම් විශ්ව විද්‍යාලයක විද්‍යා පීඨයක් තිබිය හැකියි විද්‍යාවට අදාල විෂයන් ඉගැන්වෙන; කලා පීඨයක් තිබිය හැකියි කලා විෂයන් ඉගැන්වීම සඳහා. ඔබ දන්නවා පාසල්වල පවා කලා, වානිජ, විද්‍යා, තාක්ෂන ආදි ලෙස කොටස් කර තිබෙනවානෙ. සෑම පීඨයක්ම තනි තනියෙන් ස්වාධීන වේ. ඒ කියන්නේ තම පීඨයේ වැඩ කටයුතුවලට විශ්ව විද්‍යාලයේම වෙනත් පාර්ශ්වයකට හෝ භාහිරව අනවශ්‍ය ලෙස මැදිහත් විය නොහැකිය (එයද සම්ප්‍රදායකි).

පීඨයක් තුල එකිනෙකට සම්බන්ද විෂයන් රාශියක් ඉගැන්විය හැකිය. එනිසා පීඨයක් තුල එක් එක් විෂය පථයක් සඳහා වෙන වෙනම අංශ හෙවත් දෙපාර්තමේන්තු (department) පවතී.

සෑම දෙපාර්තමේන්තුවකට ප්‍රධානියෙකු සිටින අතර, ඔහු අංශාධිපති (department head) ලෙස හැඳින්වේ. එලෙසම සෑම පීඨයකම ප්‍රධානියා ලෙස පීඨාධිපතියකු (dean) බැඟින් සිටී. එලෙසම, සමස්ථ විශ්ව විද්‍යාලයේම ප්‍රධානියා ලෙස උපකුලපති (Vice-chancellor) කෙනෙකු සිටී. කුලපති (chancellor) කියා තනතුරක්ද ඇති අතර, ඔහු ඇත්තටම නාමික ප්‍රධානියා පමණි. ඔහුට එදිනෙදා විශ්ව විද්‍යාල කටයුතුවලට මැදිහත් විය නොහැකිය. සාමාන්‍යයෙන් රටේ නායකයා විසින් නමගිය (උගත්/බුද්ධිමත්/වැදගත්) අය මෙම තනතුරට පත් කෙරේ.

තවද ඇමරිකාව හා ඒ ඔස්සේ හැඩගැසී ඇති රටවල මීට වඩා වෙනස් සම්ප්‍රදායන්ද ඇත. සමහරවිට පීඨ යන වචනය වෙනුවට College යන වචනය ඔවුන් භාවිතා කරනවා. එංගලන්තය, ලංකාව ඇතුලුව එංගලන්ත සම්ප්‍රදාය සහිත රටවල පවා කොලීජ් යන වචනය පීඨ වෙනුවට භාවිතා වෙන අවස්ථාද තිබෙනවා. උදාහරණ ලෙස, මෙඩිකල් කොලීජ් යන වචනය අප කාටත් හුරුයි නේද? මෙඩිකල් කොලීජ් යනු මෙඩිකල් ෆැකල්ටි යන්නම තමයි. ඊට අමතරව, ලංකාවේ (හා වෙනත් රටවලත්) අප බොහෝවිට කොලීජ් යන්න භාවිතා කරන්නේ සාමාන්‍ය පාසල්වලටනෙ. ඊටත් අමතරව, වෙනත් උසස් හෝ වෙනත් අධ්‍යාපනයන් ලබා දෙන ආයතනත් කොලීජ් යන නමින් හඳුන්වනවා (ටෙක්නිකල් කොලීජ්, ලෝ කොලීජ් ආදි ලෙස). කොලීජ් යන්න වෙනුවට school යන වචනයද පීඨ වෙනුවට ඇමරිකානු සම්ප්‍රදායන් තුල සමහරවිට යොදා ගැනෙනවා. එම ආරෙට යමින් ලංකාවේද කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිගනක පිලිබඳ ඉගැන්වෙන පීඨය school of computing (දිග නම university of colombo school of computing - UCSC) ලෙස හැඳින් වෙනවා. මෙවිට පීඨාධිපති යන නම වෙනුවට අධ්‍යක්ෂක (director) යන නමින් එහි ප්‍රධානියාව හැඳින්වෙන අවස්ථා තිබෙනවා.

මීටත් අමතරව, දැන් විශ්ව විද්‍යාල තුල center ("අහවල්" සෙන්ටර්), unit ("අහවල්" යුනිට්), institute ("අහවල්" ආයතනය) ආදි නම්වලින්ද අධ්‍යනයන්ට උදව් කරන විවිධ (පීඨ හෝ අංශවලට සමාන්තරව) ව්‍යුහයන්ද පිහිටුවා තිබෙනවා. තවද, විශ්ව විද්‍යාලයක පීඨයක් තරම්ම වටිනා තවත් ව්‍යුහයක් වන්නේ පුස්ථකාලයයි.

විශ්ව විද්‍යාලයටම බොහෝ අය campus කියාද කියනවා (කෙටි නිසා වෙන්න ඇති). එහෙත් එය 100%ක්ම නිවැරදි නැත. කැම්පස් යනු යම් විශ්ව විද්‍යාලයකට අයත් උපකොටසකි. සිංහලෙන් එය මණ්ඩපය කියා කිව හැකියි. එයත් හරියට විශාල පීඨයක් වැනිය. සාමාන්‍යයෙන් මණ්ඩපයක් පිහිටුවන්නේ විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිශ්‍රයෙන් පිට වෙනත් තැනකය. උදාහරණයක් ලෙස, කිරිබත්ගොඩ පිහිටි කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයට අනුබද්ධිත දේශිය වෙදකම පිලිබඳ මණ්ඩපය පිහිටා තිබෙන්නේ යක්කලය. කැම්පස් එකක් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් සමහරවිට වෙනම විශ්ව විද්‍යාල බවටද පහසුවෙන් හැරවිය හැකිය. එනිසා සමහර අවස්ථාවල, පසුකාලයක ස්වාධීන විශ්ව විද්‍යාලයක් බවට පත් කිරීමේ අදහසින් යම් විශ්ව විද්‍යාලයකට අනුබද්ධිතව කැම්පස් ඇති කෙරේ.

ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල අතර ඔබ අසා ඇති විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය (open university) යන නමින්ද රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයක් තිබෙනවා (නාවල ප්‍රදේශයේ එය පිහිටා ඇත). මෙය සාම්ප්‍රදායික විශ්ව විද්‍යාලයක් නොව. වෙනත් රටවලද විවෘත විශ්ව විද්‍යාල තිබිය හැකිය. සාමාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලවලදී සිසුන් පූර්ණ කාලීනව (full-time) ඉගෙන ගත යුතුය. එනම් අප සතියට යම් දවස් ගණනක් පාසල් යනවා වාගේම, විශ්ව විද්‍යාල සිසුන්ද සතියකට යම් දින ගණනක් කැම්පස් යා යුතුය. තවද, සාම්ප්‍රදායික විශ්ව විද්‍යාලයක සිසුවෙකුට තමන් කරන අධ්‍යන පාඨමාලාව (program of study හෝ course) නියමිත වසර ගණන තුල (දිගු නිවාඩු නොගෙන) අවසන් කළ යුතුය (සමහරවිට සමහර විභාග අසමත් වීම වැනි කාරණා නිසා එම කාලය ටිකක් වැඩි වියද හැකිය). සමහරවිට ඊට ඇතුලු වීමට උපරිම වයස් සීමාවක්ද තිබිය හැකියි. ඊටත් අමතරව, ලංකාව වැනි රටවල එවැනි සාම්ප්‍රදායික කැම්පස් එකකට ඇතුලු වීමට උසස් පෙළ විභාගයෙන් ඉහලින් සමත් වීමටද සිදු වෙනවා (මෙය සිදුව ඇත්තේ ලංකාවේ කැම්පස් එකට බඳවා ගන්නා ප්‍රමාණය අඩු නිසාය). තවද, ඒලෙවල් විභාගයට පසු වසරේම විශ්ව විද්‍යාලයට ඉල්ලුම් කිරීමට සිදු වෙනවා (අද ඒලෙවල් කර, එම ප්‍රතිපලයෙන් තවත් වසර 3කට පසුව විශ්ව විද්‍යාලයට ඉල්ලුම් කළ නොහැකිය). විවෘත විශ්ව විද්‍යාලයේ තත්වය වෙනස්ය.
  • ඊට ඇතුලු වීමට කිසිදු උපරිම වයස් සීමාවක් නැත. හැට පැනපු කෙනෙකුට වුවද අවශ්‍ය නම් ඇතුලු විය හැකිය. එනිසා තරුණ මහලු සෑම වයස් කාණ්ඩයකම අය එකට ඉගෙන ගනී.
  • කෝස් එක ඉවර කිරීම මෙතරම් කාල සීමාවක් තුලදී සිදු විය යුතු බවටද සීමාවක් නැත. අවශ්‍ය නම් අවුරුදු විස්සක් තිහක් වුවද සිටිය හැකියි (එතරම් කාලය ගන්නා අය ඇත්තටම සිටිනවාද නැද්ද යන්න මා දන්නේ නැත). එහෙත් එය කර අවසන් කළ හැකි අවම කාලයක් ඇති අතර එය බොහෝ විට වසර 3ක් හෝ 4ක් වේ. බොහෝ දෙනෙකු කැමැති හැකි ඉක්මනින් උපාධිය අරන් පිට වන්නට බැවින් වසර ගණන් අනවශ්‍ය ලෙස ගත කරන්නේ නැත.

    සමහරුන්ට ඇති වන ප්‍රායෝගික ප්‍රශ්න නිසා කාලය වැඩියෙන් ගත විය හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, යම් කාන්තාවක් විවෘත විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉගෙන ගනිමින් ඉන්න අතරේ මවක් වුවොත්, ඇයට හැකියි ළමයා තරමක් ලොකු වන තෙක් වසර කිහිපයකට කැම්පස් නොගිහින් ඉන්න. මෙහිදී කිසිදු අධ්‍යාපනික වැඩක් සිදු නොකර ශිෂ්‍යභාවය (studentship) වසරින් වසර අලුත් කරමින් පමණක් සිටිය හැකිය. මෙලෙසම කෙනෙකුට විශාල රෝගයක්/අනතුරක් සිදු වීම, රැකියාවක් සඳහා විදෙස්ගත වීම වැනි කාරණා නිසාද ශිෂ්‍යභාවය විතරක් පවත්වාගෙන යමින් සිටිය හැකිය. ඉන්පසු අවුරුදු කිහිපයකට පසුව තමන් නැවතුනු තැන සිට නැවත ඉදිරි පාඩම් නිම කළ හැකියි.
  • තවද, විවෘත විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුලු වීමටද අවම සුදුසුකම (ලංකාවේ) උසස් පෙල සමත් වීම පමණි (සාමාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයට තිබිය යුතු සුදුසුකමමයි). එහෙත් උසස් පෙල විභාගය සමත්ව තමන්ට කැමති කාලයකට පසුව වුවද ඉල්ලුම් කළ හැකිය.

    තවත් අවස්ථාවල, එම අවම සුදුසුකම සපුරා නැති අයටද ඊට ඇතුලත් වීමට අවසර දේ. එහිදී වෙනත් සුදුසුකම් සලකා බැලේ (කාර්මික පුහුනුවක්, ක්ෂේත්‍ර අත්දැකීම් වැනි). මෙවිට උපාධි පාඨමාලාව හැඳෑරීමට පෙර බොහෝවිට මූලික පාඨමාලාවක් විශ්ව විද්‍යාලය විසින් ඔවුන්ට කිරීමට බල කරයි. මේවා පදනම් පාඨමාලා (foundation course) ලෙස හැඳින්වේ.
  • සියලු පාඨමාලා අර්ධකාලීන (part-time) වේ. එනිසා ජොබ් එකක් කරන ගමන් වුවද උපාධිය කළ හැකි පරිදි මේවා සකසා ඇත. එහෙත් සති අන්ත හා වෙනත් නිවාඩු දිනවල දේශන පැවැත්වේ (ඒවාට සහභාගි විය යුතුය). පාඨමාලාවට අදාලව පෙළ පොත්ද ලබා දේ. නිවසේදී ඒවා කියවා හැදෑරිය යුතුය. වෙනත් නිර්දේශිත පොත්ද කියවිය යුතුය. ඒවා කැම්පස් පුස්තකාලයෙන් හෝ වෙනත් ක්‍රමයකින් ලබා ගත හැකියි.
  • මුදල් අය කරයි.
ඉහත හේතු නිසා පෙනෙනවා නේද මෙය කාටත් "විවෘතයි" කියා. එනිසා තමයි විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය කියා නම් කරලා තිබෙන්නෙත්. තවද, හැමදාම යම් නිශ්චිත තැනකටම විත් ඉගෙන නොගෙන තමන් සිටින තැන සිටම ඉගෙන ගැනීමට හැකි ක්‍රමයකුත් තිබෙනවා. මෙය දූරස්ථ අධ්‍යාපනය (distance learning) ලෙස හැඳින්වෙනවා. විවෘත විශ්ව විද්‍යාලයද ඒ අනුව දූරස්ථ අධ්‍යාපනයක් තමයි ලබා දෙන්නේ. දැන් දැන් සාම්ප්‍රදායික විශ්ව විද්‍යාලවල පවා දූරස්ථ අධ්‍යාපන ක්‍රමයට පාඨමාලා පවත්වනවා. ඊට හේතුව අන්තර්ජාල පහසුකම් පැවතීමයි.

පාසලක උගන්වන අය (පාසල්) ගුරුවරු/ආචාර්යවරුන් වන අතර, විශ්ව විද්‍යාලයක උගන්වන ගුරුවරු "විශ්ව විද්‍යාල ගුරුවරු/ආචාර්යවරුන්" (university teachers) වේ. සමහරුන් කථිකාචාර්යවරුන් ලෙසද මේ විශ්ව විද්‍යාල ආචාර්යවරුන් පොදුවේ හඳුන්වනවා. ඉගැන්වීමට අමතරව, පර්යේෂනද මොවුන් විසින් සිදු කෙරේ (විශ්ව විද්‍යාලයක මූලික වගකීමක්ද වනුයේ පර්යේෂනය කිරීම හා නව දැනුම නිර්මාණය කිරීමයි). මොවුන්ට රජයෙන් විශාල වරප්‍රසාද ප්‍රමාණයක් හිමි වේ (සොයා බලන්න). එහෙත් දළ වශයෙන් මෙම ගුරුවරුද මූලික මට්ටම් දෙකකින් යුතුය.

       1. කථිකාචාර්ය (lecturer)
       2. මහාචාර්ය (professor)

ඕනෑම ආයතනයක සේවකයන්ට වැටුප් හා සේවා තත්වය/මට්ටම කාලය (ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය), හැකියාව, උගත්කම මත ඉහලට යන්නට අවස්ථාව සලසා තිබෙන්නා. මේ සඳහා ඉහත මූලික මට්ටම් 2 බොහෝවිට තවත් උපමට්ටම් කිහිපයකට බෙදනවා. එය රටින් රටට වෙනස් වේ. ලංකාවේ දළ වශයෙන් එය පහත ආකාරයට බෙදේ.

       1. සහය කථිකාචාර්ය
       2. කථිකාචාර්ය
       3. ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය
       4. සහය මහාචාර්ය
       5. මහාචාර්ය
       6. ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය

ඇත්තටම විශ්ව විද්‍යාලය පරිපාලනය කරන උපකුලපති, පීඨාධිපතිවරුන්, අංශාධිපතිවරුන් පත් වන්නේද ඉහත විශ්ව විද්‍යාල ගුරුවරුන් අතරින්මයි. මේගොල්ලන් අධ්‍යාපනික කටයුතුවල නියැලෙන නිසා අධ්‍යන කාර්ය මණ්ඩල (academic staff) ලෙස හැඳින්වේ. මීට අමතරව අනධ්‍යන සේවකයන්ද සිටී (විශ්ව විද්‍යාලයේ පිරිසිදුකම පවත්වා ගැනීමට, ආරක්ෂාව සැපයීමට, ලිපිකාර වැඩ කිරීමට ආදිය).

අනෙක් රාජ්‍ය සේවකයන් සේම, විශ්ව විද්‍යාල ආචාර්යවරුන්/ගුරුවරුන්ද නිසි වයසේදී විශ්‍රාම යයි. යම් මහාචාර්ය කෙනෙකු එලෙස විශ්‍රාම ගිය පසු ඔහුට මහාචාර්ය යැයි කියන්නේ නැත (කැමති නම් හිටපු මහාචාර්ය හෝ විශ්‍රාමිත මහාචාර්ය යැයි කිව හැකිය). එහෙත් සමහර මහාචාර්යවරුන් විශ්‍රාම යන විට, ඔහුගෙන් විශාල සේවාවක් රටට සිදුව ඇත් නම්, බොහෝවිට විශ්ව විද්‍යාලය විසින් ඔහුට "සේවාර්ජිත මහාචාර්ය" (Emeritus Professor) පට්ටමක් පිරිනමයි ඔහුට ගෞරවයක් වශයෙන්. එවිට, විශ්‍රාම ගිය පසුද ඔහුව මහාචාර්ය ලෙස ආමන්ත්‍රණය කළ හැකිය.

සමහර අවස්ථාවල යම් කෙනෙකු තම ජීවිත කාලය තුල යම් ක්ෂේත්‍රයකට කළ මෙහෙවර ඇගයීමක් ලෙසද, මහාචාර්ය පට්ටමක් ඔහුට පිරිනැමිය හැකිය. එම පුද්ගලයාගේ අධ්‍යාපන සුදුසුකම් එහිදී නොසැලකේ. එවැනි මහාචාර්ය පට්ටම් honorary professor ("ගෞරවනීය මහාචාර්ය" ?) ලෙස හැඳින්විය හැකිය. මෙය ගෞරවයට පිරිනමන දෙයක් බැවින්, ඉන් කිසිදු උසස් අධ්‍යාපන මට්ටමක් නොහඟවන බැවින්, එවැනි මහාචාර්ය පට්ටමක් ලැබූ අය ඉන් අයුතු වාසි නොලැබීමට හෝ තමන්ද විශ්ව විද්‍යාල මහාචාර්ය කෙනෙකු බවට නොහැඟවීමටද කටයුතු කළ යුතුය.

සමහර අවස්ථාවලදී යම් යම් දේශන සිදු කිරීමට පිටතින් පුද්ගලයන්ටද ආරධනා කෙරේ (ඔවුන් කැම්පස් එකේ ස්ථිරව වැඩ කරන්නේ නැත). ප්‍රකට ව්‍යාපාරිකයන් හෝ යම් ක්ෂේත්‍රයක් සම්බන්දයෙන් නම ගිය පුද්ගලයන් මෙලෙස කැම්පස් එකට ඉඳහිට දේශන කිරීමට යයි. මේ අය භාහිර කථිකාචාර්ය (visiting lecturer) ලෙස හැඳින්වේ. එහි අරමුණ මේ අයගේ ප්‍රායෝගික දැනුම සිසුන් සමඟ බෙදා හදා ගැනීමයි.

උපාධිය යන සුදුසුකමද මට්ටම් කිහිපයකින් ඇත. මූලික වශයෙන් එය මට්ටම් 3කින් කතා කෙරේ.

       1. ප්‍රථම උපාධිය හෙවත් ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය (first degree හෝ bachelor degree)
       2. දෙවැනි උපාධිය හෙවත් ශාස්ත්‍රපති උපාධිය (master degree)
       3. ආචාර්ය උපාධිය (හෙවත් දර්ශනශූරී උපාධිය?) (PHD හෝ doctorate)

විශ්ව විද්‍යාලයකින් කෙනෙකු ලබන පලමු උපාධිය බැචලර් උපාධියයි. "ශාස්ත්‍රවේදී, විද්‍යාවේදී" ආදී ලෙස "වේදී" යන කොටස සහිතව මෙවන් උපාධි හැඳින් විය හැකිය. මෙම උපාධි නිතරම ඉංග්‍රිසියේදී bachelor යන කොටස සහිතව සඳහන් වේ. උදාහරණ ලෙස, bachelor of arts (BA), bachelor of science (BSc හෝ BS), bachelor of engineering (BEng), bachelor of information technology (BIT), bachelor of technology (BTech), bachelor of Ayurvedic Medicine (BAM), bachelor of Dental Surgery (BDS), bachelor of laws (LLB), bachelor of medicine + bachelor of surgery (MBBS) ආදි ලෙස උදාහරණ දැක්විය හැකිය. පෙරත් සඳහන් කළ පරිදි වසර 2යි හමාරක සිට වසර 5ක් වැනි කාලයක් මෙවැනි පාඨමාලා පවතී. යම් විෂයක් ගැන තරමක් ගැඹුරින් මෙවැනි කෝස්වල ඉගැන්වේ. එහෙත් මේවා හැදෑරීමෙන් විශේෂඥ දැනුමක් නොලැබේ. ලංකාවේ බොහෝ අය මෙම මට්ටමින් පසුව උසස් අධ්‍යාපනය අවසන් කරයි.

එහෙත් ඉහත ආකාරයේ ප්‍රථම උපාධියක් සමත්ව කැමති නම් තව දුරටත් ගැඹුරට ඉගෙනීමට මාස්ටර් උපාධියක් කළ හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් කාල සීමාව වසරක සිට වසර 3ක් පමණ දක්වා විය හැකිය. මෙහිදී තමන් ප්‍රථම උපාධියේදී උගත් විෂය යටතේම තවත් ගැඹුරු දැනුමක් මින් ලැබේ. එනිසා මින් බිහි වන්නේ විශේෂඥ දැනුමක් ඇති අයයි. "ශාස්ත්‍රපති, විද්‍යාපති" ආදී ලෙස "පති" යන කොටස සහිතව මෙම උපාධි නම් කළ හැකිය. මෙම උපාධි නාමයන් ඉංග්‍රිසියෙන් පටන් ගන්නේ master යන කොටසිනි. උදාහරණ ලෙස, master of arts (MA), master of science (MSc), master of engineering (MEng), master of laws (LLM) ආදිය දැක්විය හැකිය.

මීටත් පසුව තවත් උපාධියක් ඇත. එය ආචාර්ය උපාධිය (Doctor of Philosophy - PHD හෝ Doctorate) ලෙස හැඳින්වෙනවා. ඇත්තටම පෙර කියූ උපාධි වර්ග දෙකෙන් මෙය වෙනස්ය. පෙර අවස්ථා දෙකේදී තමන් යම් ක්ෂේත්‍රයක් පිළිබඳ දැනට තිබෙන දැනුමයි ඉගෙන ගන්නේ. එහෙත් ආචාර්ය උපාධියකට ඉගෙන ගැනීමේදී තමන් නව දැනුමක් එම ක්ෂේත්‍රයට නිර්මානය කර දෙයි. එහිදී ක්ෂේත්‍රය ගැන ඉගෙන ගෙන, විමර්ෂනය කර, පර්යේෂනය කර නව දැනුම සොයා ගැනීමට සිදු වේ. එනිසා යම් අධ්‍යනයක් එහිද නැත්තේ නොවේ. මෙසේ ආචාර්ය උපාධි අපේක්ෂකයා තමන් සොයා ගත් දැනුම එම විෂය පිළිබඳ දැනුමැති මහාචාර්ය මණ්ඩලයකට ඉදිරිපත් කරන අතර, එම දැනුම ඇත්තටම වැදගත් යැයි ඔවුන් නිශ්චය කළොත්, ආචාර්ය උපාධිය ඔහුට පිරිනැමේ. ඇත්තටම ආචාර්ය උපාධියට ගත වන කාලය එය කරන ආකාරය අනුවයි නිශ්චය වන්නේ.

සමහරුන් MPhil (master of philosophy) නම් තවත් උපාධියක් ආචාර්ය උපාධිය හා මාස්ටර් උපාධිය අතර පවතිනවා යැයි සලකනවා (මා එයත් මාස්ටර් උපාධි යටතටම ඇතුලු කරනවා). නමින්ම කියවෙන පරිදි එයත් මාස්ටර් උපාධියක් නේද? අතීතයේදී දර්ශන විෂය යනු ඉතා ඉහළින් සැලකූ විෂයයි. එනිසා එය ඉගෙන ගත් අයට ඉතා ඉහල වටිනාකමක් ඉබේම ලැබුණා. එනිසා කෙනෙකු, අපි සිතමු, යම් කලා විෂයකින් මාස්ටර් උපාධියක් ලැබුවා කියා; තවත් කෙනෙකු දර්ශන විෂයෙන් මාස්ටර් උපාධියක් ලැබුවා කියා. එවිට ඉහත කියූ කරුණ අනුව වැඩි සැලකුම ලැබුවේ දර්ශනපති (master of philosophy) උපාධිකරුටයි. ඉතිං අදටත් එම සම්ප්‍රදාය සමහරුන් පවත්වාගෙන යනවා. එහෙත් අද දර්ශන විෂය යනු සමාජයේ එතරම් ඉහලින් සලකනු ලබන්නක්ද නොවෙයි.

Doctor of Science - DSc ලෙසද තවත් උපාධියක් දක්නට ලැබේ. මෙය අනිවාර්යෙන්ම ආචාර්ය උපාධිය හෝ ඊට ඉහල මට්ටමක එකකි. රටින් රටට එය වෙනස් වේ. කෙසේ වෙතත්, ආචාර්ය උපාධිය කලා, විද්‍යා, වානිජ ආදි ඕනෑම ක්ෂේත්‍රයකට පොදු වුවත්, DSc උපාධිය විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයට පමණක් අයත් එකකි. තවද, ලංකාවද ඇතුලුව සමහර රටවල DSc උපාධිය ආචාර්ය උපාධියට වඩා ඉහල මට්ටමක උපාධියක් ලෙස සැලකේ. තවද, එක දිගට කෙනෙකු පියවරින් පියවර ඉගෙන ගෙන ආවොත්, තරුණ වයසේදීම ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත හැකියි. එහෙත් DSc උපාධියක් ලබන විට සාමාන්‍යයෙන් ජීවිතයේ පරිනත අවධියට පැමිණ තිබේ. ඊට හේතුව පර්යේෂන ආදිය බොහෝ කර අත්දැකීම් බහුල අයටයි එය ලැබෙන්නේ. මෙනිසා මෙම උපාධිය පශ්චාත්-ආචාර්ය උපාධියක් (post-doctoral degree) ලෙස හැඳින්වේ.

පළමු උපාධියේද යම් ප්‍රභේද ඇත. සාමාන්‍ය බැචලර් උපාධියට වඩා අවුරුද්දක් වැනි කාලයක් වැඩිපුර තව දුරටත් එම උපාධිය කරන විට (එවිට අවුරුදු තුනේ උපාධිය අවුරුදු 4ක් බවට පත් වේ), ඊට විශේෂ උපාධියක් (special degree) ලෙස හැඳින් වේ. එනම් වැඩිපුර වසරක් අමතර දැනුමක් ඉගෙන ගනී. එවැනිම උපාධියකි ගෞරව උපාධියක් (Honors degree) කියන්නෙත්. සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි උපාධි සාමාන්‍ය පලමු උපාධියට වඩා ඉහල නමුත් මාස්ටර් උපාධියකට වඩා තරමක් පහල මට්ටමක් සහිත උපාධියක් සේ සැලකේ. මෙවන් උපාධියක් සහිත කෙනෙකුට යම් වරප්‍රසාදයක්ද ඇත. එනම්, එම උපාධිය හොඳින් සමත් වූ විට, මාස්ටර් උපාධිය මඟහැර කෙලින්ම ආචාර්ය උපාධියක් කළ හැකිය.

පොදුවේ මාස්ටර් උපාධිය හා ඊට ඉහල උපාධි පශ්චාත් උපාධි (postgraduate) ලෙස හැඳින්වේ. ඊට හේතුව ප්‍රථම උපාධියට පසුව ඇති උපාධි යන අර්ථයෙන් ඒවා සලකන නිසාය. පශ්චාත් උපාධියක් ලබා ගත් තැනැත්තාවද පෝස්ට්ග්‍රැජුවට් යන නමින් හැඳින් වේ. තවද, පළමු උපාධිය මෙන්ම එම උපාධිය ඇති කෙනාව undergraduate ලෙස ඒ අනුව ඉංග්‍රිසියෙන් කිව හැකියි. මේ කුමන හෝ වර්ගයක උපාධියක් හෝ එවැන්නක් ලබපු කෙනාව graduate ලෙස හැඳින් විය හැකිය.

සාමාන්‍යයෙන් මාස්ටර් උපාධියක් කළ හැක්කේ එම ක්ෂේත්‍රයේම ප්‍රථම උපාධියක් ඇති කෙනෙකුට පමණි. එහෙත් තවත් ආකාරයක මාස්ටර් උපාධි ඇත. එහිදී ප්‍රථම උපාධිය කුමන හෝ විෂයක් ගැන විය හැකිය. මෙවැනි මාස්ටර් උපාධියකින් කරන්නේ ප්‍රථම උපාධියක් සහිත කෙනෙකුට (ඕනෑම විෂයක් යටතේ), වෙනත් විෂයක් ගැන පොදුවේ දැන සිටිය යුතු දැනුමක් ලබා දීමයි. උදාහරණයක් ලෙස, පරිගනක දැනුම අද හැමෝටම අවශ්‍යයිනෙ. ඉතිං, පරිගනක පිලිබඳ මාස්ටර් ඩිග්‍රි මේ සඳහා සකසා තිබෙනවා. ඇත්තටම මෙවැනි මාස්ටර් උපාධිවලින් විශේෂඥ දැනුමක් ලබා දෙන්නේද යන්න ගැටලුවකි. මෙවැනි මාස්ටර් උපාධි conversion degrees ලෙස හැඳින් වේ (තමන් දන්නා විෂයේ සිට තවත් විෂයකට යෑමක්). අප කවුරුත් නිතර අසන දකින MBA (master of business administration) යනු එවැනි උපාධියකි.

උපාධි හදාරන විට හමුවන වචනයක් semester කියන්නේ. එය උපාධිය කරන කාල සීමාව තුල පවතින නිශ්චිත කාල පරාසයකි; පාසැල්වල "වාරය" (term) කියන දේම තමයි මෙය. සාමාන්‍යයෙන් වසරකට සෙමෙස්ටර් දෙකක් තිබේ. සෑම සෙමෙස්ටර් එකක් අවසානයේ විභාගයක් තිබේ. මෙම ලකුණු සියල්ල සලකා තමයි අවසානයේ උපාධිය පාස්ද නැද්ද කියා බලන්නේ.

මෙලෙස සෑම සෙමෙස්ටර් එකකදීම ලබා ගන්නා ලකුණු එකතු කර එය ඇවරේජ් කර ඔබට ලැබෙන සාමර්ථයේ මට්ටම තීරණය වේ. පාසලේදී A, B, C, W වැනි අක්ෂරයකින් සාමාර්ථ මට්ටම පෙන්වන්නා සේ, උපාධියකදී " අහවල් පංතිය" (class) යන නමින් එම සාමාර්ථ මට්ටම නම් කරනවා. සාමාන්‍යයෙන් පහත ආකාරයට මෙම පංති පවතිනවා.

       1. පළමු පංතිය (first class)
       2. දෙවැනි ඉහල පංතිය (second upper class)
       3. දෙවැනි පහල පංතිය (second lower class)
       4. තෙවැනි පංතිය (third class)

පලමු පංතියේ හෝ දෙවැනි ඉහල පංතියේ සාමාර්ථයක් ලබපු අයටයි සුදුසුකම් ලැබෙන්නේ කැම්පස් එකක කථිකාචාර්ය (සහය කථිකාචාර්ය) ලෙස පත් වන්නට. එසේ පත්වීම ලැබුවට පසු, (සහය) කථිකාචාර්යවරුන්ට බල කෙරෙනවා පශ්චාත් උපාධියක්ද තමන් උගන්වන ගමන් හැඳෑරීමට. ඉන්පසු උසස් වීම් ලැබිය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් මහාචාර්යවරුයකු බවට උසස් වීමට ආචාර්ය උපාධියක් අවශ්‍ය කරනවා. බොහෝ අයට ආචාර්ය මහාචාර්ය වචන දෙක සමාන බවක් දැනේ; එහෙත් ඒ දෙක වෙනස්ය. ආචාර්ය යනු යමක් ඉගෙන ගෙන ලබන අධ්‍යාපනික සුදුසුකමකි; උසස් උපාධියකි. මහාචාර්ය යනු රැකියාවකි. රැකියාවෙන් විශ්‍රාම යන විට එම නම මීට පෙර විස්තර කර ඇති ලෙසට තමන්ට අහිමි වුවත්, තමන්ගේ ආචාර්ය උපාධිය හා ඉන් ලබන ගෞරවය මැරෙන තුරුම පවතී.

සාමාන්‍යයෙන් විශ්ව විද්‍යාලයකින් ලබා දෙන්නේ ශාස්ත්‍රිය අධ්‍යාපනයකි (academic education). මෙවන් හැදෑරීමකදී තම විෂය පිළිබඳ ඉතිහාස කතා, දාර්ශනික පදනම් ආදී දේවල්ද ඉගැන්වේ. ඒ කියන්නේ යමක් ප්‍රායෝගිකව සිදු කිරීමට අවශ්‍ය දැනුමට අමතරව ප්‍රායෝගික වැඩවලට අවශ්‍ය නැති විශාල දැනුමක්ද ඉන් ඉගැන්වෙනවා. ඒ කියන්නේ මෙවන් අය "පණ්ඩිතයි". තම ක්ෂේත්‍රය ගැන අල ගිය මුල ගිය තැන්ද ඉගෙන ගන්නවා. තවත් ජාතියක අධ්‍යාපනයක් තිබෙනවා වෘත්තීය අධ්‍යාපනය (professional education) කියා. මෙහිදී ප්‍රායෝගිකව යමක් නිවැරදිව ඵලදායිව කිරීමට අවශ්‍ය දැනුම පමණයි ලබා දෙන්නේ. සාමාන්‍යයෙන් විශ්ව විද්‍යාලයකින් මෙවන් අධ්‍යාපනයක් ලබා නොදේ.

එනිසා සාමාන්‍යයෙන් උපාධි (ප්‍රථම, මාස්ටර්, ආචාර්ය ආදී සියලු මට්ටම්) ලබා දෙන්නේ ශාස්ත්‍රිය අධ්‍යාපනයක් ලබපු අයටයි. වෘත්තිය දැනුම ලබපු අයට ඩිප්ලෝමා (ඩිප්ලෝමා, උසස් ඩිප්ලෝමා, උපාධි ඩිප්ලෝමා, පශ්චාත් උපාධි ඩිප්ලෝමා ආදි ලෙස විවිධ මට්ටම්වලින්) ලබා දේ. ඇත්තටම අද ලෝකයේ/ව්‍යාපාරිකයන්ගෙන්/කර්මාන්තවලින් වැඩි ඉල්ලුමක් තිබෙන්නේ "වැඩකාරයන්ට" බැවින් වෘත්තිය පාඨමාලාවලට (ලංකාව වැනි රටවල) ඉහල ඉල්ලුමක් තිබෙනවා. එනිසා විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනයද දැන් දැන් වෘත්තීය අධ්‍යාපනය මුසු කරමින් තිබෙනවා ඒගොල්ලන්ගේ උපාධි පාඨමාලා තුලට. එලෙසම වෘත්තීය අධ්‍යාපනය තුලද ඉහලට යෑමට පශ්චාත්උපාධි, ආචාර්ය උපාධි (professional phd) දක්වාම අවස්ථාත් තිබෙනවා.

අවසාන වශයෙන් දැන ගත යුත්තේ තමන් උසස් අධ්‍යාපනය ලබා ගත යුත්තේ කුමන ආයතනයකින්ද කියාය. එය තීරණය කරන සාධක කිහිපයක් ගැන බලමු. එය සාම්ප්‍රදායික විශ්ව විද්‍යාලයක්ම වීම අත්‍යවශ්‍ය නොවන බව ඔබ දැන් දන්නවා. එනිසා එය විශ්ව විද්‍යාලයක් හෝ වෘත්තීය ආයතනයක් විය හැකිය. ආයතනය හා ආයතනයේ ඇති පාඨමාලාවල පිලිගැනීම, වැය වන මුදල, පාඨමාලාව අවසන් වීමට වැය වන කාලය, ඉගෙන ගන්නට තිබෙන ආකාරය යන සාධක මෙහිදී වැදගත් වේ.

බොහෝ අයට (සල්ලි මත පිනුම් ගහන අය නොව!) මින් පළමු සාධකය වන්නේ මුදල්ය. එනිසයි කොහොම හරි ලංකාවේ අය රජයේ විශ්ව විද්‍යාලයකටම ඇතුලු වීමට වලි කන්නේ. ඉතිං, තමන්ට සපයා ගත හැකි තරමේ වියදමක් තුල හැදෑරිය හැකි දෙයක් විය යුතුය. සමහර රටවල මුදල් නැති අයට, රජයේ අනුග්‍රහය ඇතිව කෙලින්ම රජයේ හෝ පෞද්ගලික බැංකු හරහා ණය පහසුකම්ද සලසා දේ (ලංකාවේද එවැනි පහසුකම් දැන් තිබේ). මේවා "උසස් අධ්‍යාපන ණය පහසුකම්" ලෙස හැඳින්විය හැකිය. අවශ්‍ය මුදල ණයට ගෙන, එම අධ්‍යාපනය අවසන් කර ඉන් රැකියාවක් සොයාගෙන ඉන් ලැබෙන පඩියෙන් ණය කොටස් වශයෙන් ගෙවා නිම කළ හැකි පරිදි මේවා සකස් කර තිබේ.

දෙවැන්න පිලිගැනීම (recognition) වේ. උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයක් පිලිගැනීම තරමක් සංකීර්ණ/විස්තීර්ණ සංකල්පයකි. කවුරුන් විසින් පිලිගත යුතුද? පිලිගන්නවා කියන්නේ කුමක්ද? පිලිගන්නවා කියන්නේ යම් ආයතනයකින් ලබා දෙන අධ්‍යාපනයේ ඉහල ගුණාත්මක බවක් හා ඵලදායි (එනම් පවතින ලෝක තත්වයන්ට ගැලපෙන, කාර්යක්ෂම) බවක් පවතිනවා යන්නයි.

කාලාන්තරයක් තිස්සේ හොඳ ගුණාත්මයක් පවත්වා ගත් අධ්‍යාපනික ආයතන සාමාන්‍යයෙන් පිලිගැනුමට ලක් වේ. එවන් ආයතනයකට හැකි තරම් ඇතුල වීමට උත්සහ කළ යුතුය. එහෙත් ඊට විශාල ඉල්ලුමක් තිබිය හැකිය. එවිට ඉබේම එවැනි ආයතනයක් තුල ඉගෙනීමට යන වියදමද ඉහල යනු ඇත (එනිසා මුදල් නැති අයට ඒවාට ඇතුලු වීමට තිබෙන අවස්ථා අඩු විය හැකියි). එවන් පිලිගන්නා ආයතනයක් විසින් පවත්වන පාඨමාලාද සාමාන්‍යයෙන් ඉහල පිලිගැනීමකට ලක් වේ. එහෙත් එසේ වීම අනිවාර්ය නැත. ආයතනය පිලිගත්තත් එහි තනි තනි පාඨමාලාවල පිලිගැනීම වෙනස් විය හැකිය. එනිසා එක් එක් පාඨමාලාවලට තිබෙන පිලිගැනීමත් සොයා බැලීම වටී.

පිලිගැනීම කවුරුන් විසින් සිදු කළ යුතුද? එය විවිධ ආකාරවලින් වේ. යම් රටක උසස් අධ්‍යාපන පාඨමාලාවල පිලිගැනීම එරට තුලම තිබිය යුතුය. එසේ පිලි නොගන්නා පාඨමාලාවල වටිනාකම අවම වේ මොකද බොහෝ අය අධ්‍යාපනය ලබා ගැනීමේ එක් ප්‍රමුඛ පරමාර්ථය ලෙස ඉන් ඉහල වැටුපක් සහිත රැකියාවක් කිරීමට ඇති බලාපොරොත්තුවට ගැටලු ඇති වේ. රට තුල ඇති ව්‍යාපාර විසින් හෝ රජයේ ආයතන විසින් හෝ එවන් පාඨමාලා හැදෑරූ අයව අඩු තක්සේරුවකින් සැලකිය හැකියි. රට තුල වුවද පිලිගැනීම සමාකාර/ඒකාකාර නොවන්නට පුලුවන්. උදාහරණයක් ලෙස, රජය (එනම් රජයේ ආයතන) විසින් යම් යම් පාඨමාලාවලට දෙන පිලිගැනුම පෞද්ගලික අංශ විසින් එලෙසම නොලැබෙන්නට පුලුවන් (උදාහරණයක් ලෙස, ලංකාවේ ගිනුම්කරණ ක්ෂේත්‍රයේ එවැනි තත්ව ඇත).

වර්තමාන ලෝකය කුඩා වී ඇත; අද එක් රටකත් හෙට තවත් රටකත් කෙනෙකු සේවයේ නියුතු වීමට හැකියි. එනිසා සමස්ථ ලෝකයා විසින් යම් පාඨමාලාවක පිලිගැනීම කෙසේ කරනු ඇත්ද? ඇත්තටම එය ඒ ඒ රටට හා ඒ ඒ රටේ සිටින ව්‍යාපාර/ආයතන සතු වගකීමක් හා අයිතියකි. යම් ආයතන/පාඨමාලා එක් රටක පිලි ගත්තත් තවත් රටක සත පහකට පිලි නොගන්නට පුලුවන්.

අද විවිධ රටවල පිහිටා ඇති උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වෙනත් රටවලටද ගොස් පාඨමාලා පවත්වනවා (ලංකාවේ එවැනි පාඨමාලා ඉතා විශාල ගණනක් තිබෙනවා). මෙහිදී ඍජුවම පිටරට ආයතනය ලංකාවට විත් ඒවා කරන්නේ නැති තරම්ය (අවශ්‍ය නම් එසේද කළ හැකිය). බොහෝවිට වනුයේ ලංකාවේ යම් ආයතනයක් පිටරට ආයතනයක් සමඟ සම්බන්ද වී ගිවිසුම් ගසා ගෙන එම ආයතනයේ පාඨමාලා මෙහේ පැවැත්වීමයි. එම පාඨමාලා පවත්වා විභාගයෙන් පාස් වූවන්ට අර පිටරට ආයතනයෙන් පිරිනමන සහතිකපත හිමි වේ. එවිට එවන් සහතිකයක පිලිගැනීම කෙබඳු විය හැකිද? එම පිටරට ආයතනය ඇත්තටම ඉහල නමක් සහිත එකක් නම්, තමන්ගේ කීර්ති නාමය කැත කර ගන්නට ඔවුන් අකමැතිය. එනිසා ලංකාවේ ආයතනය ගැන නිතර අධීක්ෂණය කරමින්, ළමුන්ට ලබා දෙන අධ්‍යාපන පහසුකම් හා මට්ටම නිතරම සොයා බලා කටයුතු කරාවි. මෙවන් අධීක්ෂන ක්‍රියාවලි ප්‍රතීතකරණය (accreditation) ලෙස හඳුන්වමු. එසේ කරයි නම්, එම සහතිකයට ඉහල පිලිගැනීමක් ලැබේවි. එනිසා තමන් හදාරණ පාඨමාලාව යම් පිටරටක බර නමක් තිබෙන ආයතනයකට අනුබද්ධ යැයි කී පමණින් ඒවායේ පිලිගැනීම ඉහල යැයි නොසිතිය යුතුය.

ලංකාවේදී නම් රාජ්‍ය මට්ටමින් උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවල (විශ්ව විද්‍යාලවල) පිළිගැනීම පිළිබඳ නිල වශයෙන් තීරණ ගන්නේ විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂම (University Grants Commission - UGC) විසිනි. විශ්ව විද්‍යාලවලට පිලිගැනීම ලබා දීම මෙන්ම සමස්ථ විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතිය නියාමනයද එම ආයතනය මඟින් සිදු වේ. සමස්ථ රටම මෙම ආයතනය විසින් නියෝජනය වේ (උසස් අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේදී). එහෙත් නිල රාජ්‍ය පිලිගැනීම ඔවුන් සිදු කළත්, ප්‍රායෝගික (සත්‍ය ලෙසම පොලොවේ පවතින) තත්වය වෙනස් විය හැකිය; රට තුල ඇති කර්මාන්ත/ව්‍යාපාර ඊට වඩා වෙනස් ප්‍රතිපත්ති මත සිටිය හැකියි. ප්‍රතිපාදන කොමිෂමද ඇතුලත්ව උසස් අධ්‍යාපන ආයතන හා රටේ කර්මාන්ත අතර සෞඛ්‍යවත් සංවාද පවතී නම් මෙම වෙනස්කම් අවම කරගතද හැකිය.

තවද, රටවල් හෝ රටවල තිබෙන උසස් අධ්‍යාපනයට/වෘත්තින්ට සම්බන්ධ ආයතන අතර වෙන වෙනම (ද්විපාර්ශ්වික) හෝ සාමූහිකව (බහුපාර්ශ්විකව) ගිවිසුම්ද තිබිය හැකියි තම තමන්ගේ රටවල අහවල් අහවල් විධියේ ආයතන හෝ පාඨමාලා ගිවිසුමට බැඳෙන රටවල් තුල අන්‍යොන්‍ය වශයෙන් පිලිගැනීමට. මෙවිට එම සාමාජික රටවල ඉහල ප්‍රතීතකරණ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ. එවැනි ගිවිසුම් ලෝකයේ ඇත. Washington Accord, Sydney Accord ඊට උදාහරණ වේ.

මීටත් අමතරව තවත් ක්‍රම තිබෙනවා ලෝකයේ විවිධ පාඨමාලාවල පිලිගැනීම තීරණය කරන. විවිධ පිළිගත් ජාත්‍යන්තර සංවිධාන විසින් ලෝකයේ විශ්ව විද්‍යාල ගැන පරික්ෂා කොට, විවිධ නිර්ණායක මත ඒවා පිළිගත හැකිද නොහැකිද යන්න සොයා ප්‍රසිද්ධ කරනවා (පොත් වශයෙන්). එවන් ප්‍රකාශන දෙකකි Common Wealth Universities yearbook හා International Handbook of Universities කියන්නේ. මෙම ප්‍රකාශන දෙකේම විශාල විශ්ව විද්‍යාල ගණනක නම් තිබෙනවා (පිලිගත හැකි මට්ටමේ යැයි නිර්දේශිත). ඉතිං, ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂම ප්‍රතිපත්තිමය තීරණයක සිටිනවා මෙම පොතේ දෙකෙහි සටහන් වන ආයතන/පාඨමාලා ලංකාව තුල පිලිගන්නවා කියා.

ඉහත මෙතෙක් කතා කළේ තමන් ලබන උසස් අධ්‍යාපන පාඨමාලාව ඇත්තටම උසස් මට්ටමේ පිලිගන්නා එකක් බවට වග බලා ගැනීමට අවශ්‍ය දැනුම් කාරණා ටිකකි. ඒ ගැන උනන්දු අයගේ එවන් පාඨමාලාවක් හැඳෑරීමේ ප්‍රමුඛ අභිප්‍රාය වන්නේ ඉන් ඉහල වැටුප් සහිත රැකියාවක් ලබා ගැනීම වේ. එහෙත් මාද ඇතුලුව අද ලෝකයේ බොහෝ දෙනෙකු සිටිනවා අධ්‍යාපනය හා උසස් අධ්‍යාපනය ගැන වෙනත් පැතිකඩවලින් බලන. මෙහිදී රැකියාව අරමුණු කරගෙනම නොව, ජීවිත සාර්ථකත්වය හා සතුට වෙනුවෙන් උසස් අධ්‍යාපනයේ නියැලේ. මෙවන් අයට නම් ඒ සඳහා පවතින පහසුකම් කියා නිම කළ නොහැකිය. මෙය මා "නිදහස් ආරේ අධ්‍යාපනය" කියා හඳුන්වන්නට කැමැතයි. ඇත්තටම කැම්පස් ගිය කෙනෙකුටත් වඩා ඉතා ඉහල දැනුමක් ආශාවක් තිබෙන ඕනෑම කෙනෙකුට මින් ඉතා කෙටි කාලයකින් අත්පත් කර ගත හැකිය. ඒ ගැනත් කෙටියෙන් බලමු.

මේ සියල්ලටම මුල අන්තර්ජාලය වේ. අධ්‍යාපනික වැදගත්කමින් බලන විට අන්තර්ජාලය යනු මැජික් එකකි; මානව ශිෂ්ඨාචාරයේ උත්කර්ෂමත්ම සොයා ගැනීමකි. අධ්‍යාපනය සම්බන්ද සියලු බාධක සුනු විසුනු වී ඇත. එනිසා ආශාවට (උසස්) අධ්‍යාපනය ලබන අයට අන්තර්ජාලය හරහා ලබා ගත හැකි පහසුකම් කිහිපයක් මා සිතට එන පිලිවෙලට පහතින් සටහන් කරමි.

  • ඕනෑ තරම් පාඩම්/ටියුට් අන්තර්ජාල ලිපි වශයෙන් ඕනෑම විෂයක් ගැන නොමිලේම ඇත. මේ සියල්ලම එක සේ වැදගත් හෝ නිවැරදි/විශ්වාසදායි හෝ නොවිය හැකිය. එහෙත් විශ්වාසදායි ආයතන හෝ පුද්ගලයන් විසින් ලියන දේවල් ඕනෑ තරම් ඇත. වැරදි ඇත් නම් ඒවාද සොයා දැන ගැනීමට ක්‍රම ඇත.
  • ඕනෑ තරම් අධ්‍යාපනික වීඩියෝ youtube වැනි සේවාවල ඇත. ඉහත කාරණයේදී කියූ විස්තර මෙහිදීද අදාල වේ.
  • ලෝකප්‍රකට විශ්ව විද්‍යාලවලින් (MIT වැනි) දැන් ඔවුන්ගේ බොහෝ පාඨාමාලාවල ලෙක්චර්ස්/දේශන නොමිලේ අන්තර්ජාලය හරහා ලබා දේ.
  • නීත්‍යානුකූලව බොහෝ පොත් ප්‍රමාණයක් විවිධ විෂයන් ගැන අන්තර්ජාලයෙන් නොමිලේ ඊබුක් වශයෙන් ලබා ගත හැකියි. ඊට අමතරව, නීති විරෝධිව (එනම් කොපිරයිට් නීතිය උල්ලංඝනය කරමින්) ලක්ෂ ගණන් පොත් ප්‍රමාණයක්ද torrent ආදි ක්‍රම මඟින් ලබා ගත හැකිය. මා සිතන්නේ මෙලෙස අධ්‍යාපනය සොරකම් කිරීම ලොකු ගැටලුවක් නොවන බවයි. එනිසා හැකි තරම් මෙවැනි පොත්ද ඩවුන්ලෝඩ් කර ගෙන ඩීවීඩී වල ආදිය සේව් කර ගෙන යාලුවන් සමඟද බෙදා හදා ගෙන (ඔවුන්ටද ඩීවීඩී කොපි තියා ගන්න කියමින්) ඉගෙන ගන්න. මා නම් විශාල පොත් ප්‍රමාණයක් එලෙස ප්‍රින්ට් කරගෙනද ඇත (පෞද්ගලික ප්‍රයෝජනය සඳහා පමණි; ව්‍යාපාර අදහසින් කිරීම නම් යුක්තිසහගත නොවේ). කඩෙන් මිල දී ගන්න ගියොත් ලංකාවේ පොත්හල්වල නැති පොත්ද, තිබුණත් රුපියල් හාර පන්දහකට වැඩි මිල ගණන් ඇති පොත්ද මෙලෙස ලබා ගත හැකියි. පොත් පමණක් නොව, වටිනා සඟරාද එලෙසම ලබා ගත හැකිය.
  • ගැටලු ඇති විට, එම ගැටලු විසඳා ගැනීමට සංවාද මණ්ඩප (forums) දහස් ගණන් ඇත. තමන්ගේ ප්‍රශ්න අසා පිලිතුරු ලබා ගැනීමට මෙන්ම, අනුන්ගේ ප්‍රශ්නවලට පිලිතුරු ලබා දීමටද ඉදිරිපත් වන්න. අපේ එවුන් ඉතිං ගන්නවා විතරයි; දෙන්නේ නැති තරම්ය.
  • අන්තර්ජාලය හරහා නොමිලේ පාඨමාලාද (alison.com වැනි වෙබ් අඩවි හරහා) ඇත.
  • ෆේස්බුක්, ට්විටර් වැනි සමාජ ජාලා (social network) පවා අධ්‍යාපන අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් යොදා ගත හැකිය. තමන්ට අදාල විෂයන් ගැන නවීනතම තොරතුරු ආදිය ලබා දෙන ෆේස්බුක් පේජස් හා ෆේස්බුක් ගෲප්වලට සම්බන්ද විය හැකිය. තමන්ටද මිතුරන් හා සුදුසු වෙනත් පිරිසක් සහභාගි කරගෙන පේජ් හා ගෲප් සාදා ගත හැකිය. අවශ්‍යම නම්, ස්කයිප්, වයිබර් වැනි voip සේවා හරහා අධ්‍යාපනය ලබන පිරිසට එකිනෙකා හා අඩු වියදමින් සම්බන්ද වී සාකච්ඡා ආදිය සිදු කළ හැකිය. තම තමන් සතු අධ්‍යාපනික දේවල් අන්තර්ජාලය හරහා හුවමාරු කර ගත හැකියි.
මේ ආදි ලෙස කුමන අරමුණක් අරඹයා හෝ තමන්ට හැකි පරිදි අධ්‍යාපනික කටයුත්තක නියැලෙන බුද්ධිමත් සමාජයක් කොතරම් සුන්දර වනු ඇත්දැයි සිතා බලන්න.
4 Read More »

Thursday, November 23, 2017

ක්‍රෙඩිට්, ඩෙබිට්, පේපැල්, හා විද්‍යුත් මුදල්

6
මුදල් භාවිතයට පැමිණි හැටි පාසල් විෂය මාලාවේද ඉගැන් වේ. එය ලස්සන කතාන්දරයකි. එම මුදලේ විකාශය කොටස් වශයෙන් පළවන කතාවක් ලෙස ගත් විට, විද්‍යුත් මුදල් යනු වර්තමානයේ රඟදැක්වෙන කථාංගය/කොටස වේ. එම කතාව ලස්සන නිසාම සංක්ෂිප්තව ඒ ගැන පළමුව බලමු.

මුලදී මුදල් හෝ ඒ පිළිබඳ සංකල්පය හෝ නොවීය. තම තමන්ගේ අවශ්‍යතා තම තමන් විසින්ම සොයාගෙන ඉටු කර ගැනීමට සිදු විය. අවශ්‍යතා ඉතා සරල වූ බැවින් ආදිතමයන්ට එය එතරම් ගැටලුවක් නොවීය. තනි තනිව ජීවත් නොවී පවුල් හෝ කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වීම නිසා එලෙස ජීවත් වීමට තවත් පහසුවක් ලැබුණි.

එහෙත් අවශ්‍යතා විවිධ හා විස්තීර්ණ වූ විට (එය මානව සමාජයේ දියුණු වීමකි), එකිනෙකා සතු අතිරේක භාණ්ඩ එකිනෙකා අතරේ හුවමාරු කර ගැනීම සිදු විය. මෙම ක්‍රමය (barter system) අදටත් සමාජයේ දක්නට ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, තමන් සතු හාල් තවත් කෙනෙකුට දී එම වටිනාකමට (දෙදෙනාගේ එකඟතාව මත) අර්තාපල් තමන්ට ඔහුගෙන් ලබා ගත හැකියි. ඍජුවම භාණ්ඩයකට භාණ්ඩයක් හුවමාරු විය.

ඉහත බාටර් ක්‍රමය සමාජය තවත් දියුණු වෙද්දි (එනම් ගනුදෙනු ප්‍රමාණය වැඩි වෙද්දී) ප්‍රමාණවත් නොවීය. එනම් ද්වියික සමපාතය (dual coincidance) නම් ගැටලුව ප්‍රමුඛව ඉස්මතු විය. මීට විසඳුමක් ලෙස යම් එකිනෙකට භාණ්ඩ දෙකක් දෙපසට/දෙපාර්ශවය අතරේ හුවමාරු කර ගන්නවා වෙනුවට, අතරමැදි වටිනා දෙයක් ඒ වෙනුවට හුවමාරු කරගන්නට විය. මෙලෙස අතරමැදිව හුවමාරු කරන දෙය විනිමය මාධ්‍යය (exchange medium) ලෙස හඳුන්වමු. "විනිමය" යන වචනය ඔබට නිතර අසන්නට ලැබුණත් එහි තේරුම ගැන අවබෝධය අල්පය බොහෝ දෙනා අතර; මෙහි තේරුම "හුවමාරු කිරීම" වේ. රත්තරං, රිදී, මුතු මැනික්, ජේඩ් ගල් ආදී දුර්ලභ දේවල් විනිමය මාධ්‍ය ලෙස එකල භාවිතා විය (රටින් රටට ද්‍රව්‍ය වෙනස් විය හැකිය). මෙවිට, ඔබේ සහල් කෙනෙකුට ලබා දුන් විට, ඔහු ඊට ගැලපෙන වටිනාකමට (දෙදෙනාගේ එකඟතාව මත) අර වැනි වටිනා ද්‍රව්‍ය කොටසක් ලබා දේ. දැන් ඔබට හැකියි එම වටිනා දේ තවත් කෙනෙකුට ලබා දී තමන්ට අවශ්‍ය අර්තාපල් හෝ ඇඳුමක් මිල දී ගැනීමට. විකිණීම (sale) හා මිලදී ගැනීම (purchase) යන කාර්යන් දෙක වෙන වෙනම කාරණා දෙකක් ලෙස මෙතැන් සිට ඉස්මතු විය.

ඉහත ක්‍රමයේද ගැටලු සමනය කිරීමට රාජ්‍යයේ මැදිහත් වීම සහිතව (එනම් රාජ්‍යයේ අධිකාරිත්ව බලය මඟින්) යම් යම් නොවටිනා ලෝහ ගෙන ඉන් කාසි (coin) නිපදවා භාවිතා කිරීමේ ක්‍රමය විනිමය මාධ්‍යය ලෙස හඳුන්වා දුනි. එහිදී යම් ලෝහ කැබැල්ලක් ගෙන, එහි යම් රාජ්‍ය මුද්‍රාවක් තබා, මෙය මෙතැන් සිට මෙච්චර වටිනාකමක් සහිත යැයි සැලකිය යුතු බවට නියමයක් පැනවීය. අදටත් අප එලෙස කාසි භාවිතා කරනවා නේද? ඉන්පසු ඊටත් වඩා තවත් ලාභ ආකාරයෙන් එය සිදු කිරීම සඳහා ලෝහ වෙනුවට කඩදාසි පවා යොදා ගති. මේවා තමයි නෝට්ටු (note) ලෙස අද හැඳින් වෙන්නේ. කාසි හා නෝට්ටු මුදල් (money) ලෙස දැන් බොහෝ කාලයක් තිස්සේ අද දක්වාත් ඉතා කාර්යක්ෂම ලෙස භාවිතා කෙරේ.

මෙම තත්වය තවදුරටත් ඉදිරියට ගොස් වෙනත් මුදල් ආදේශකද ඇති විය. චෙක් (check/cheque), අණකර (draft) ආදියද බිහි විය. බැලූ බැල්මට චෙක් හා ඩ්‍රාෆ්ට් දෙකම එකක් සේ පෙනේ; සමහරෙක් මේ දෙකේ වෙනස දන්නේද නැත. එහෙත් මෙම ප්‍රචලිත ක්‍රම දෙකේ වෙනස්කම් ඇත. ඒ ගැනත් කෙටියෙන් බලමු.

සාමාන්‍යයෙන් චෙක් ලබා දීමේ පහසුකම ගැනීමට ඔබට බැංකුවක ජංගම ගිනුමක් (current account) විවෘත කිරීමට සිදු වේ. ඔබ දන්නවා ජංගම ගිණුම් යනු ඔබ මුදල් තැන්පත් කරන (save) ගිනුමක් නොවේ; එනිසා එහි ඇති මුදලට පොලී (interest) නොලැබේ. පොලියක් ලබා ගැනීමට නම් ඔබ ඉතිරි කිරීමේ ගිනුමක් (saving account) හෝ ස්ථාවර තැන්පතුවක් (fixed deposit) දැමිය යුතුය. ජංගම ගිනුම් පහසුකම ඇති කර දී තිබෙන්නේම ව්‍යාපාරිකයන්ට මුදල් ගෙවීමේ මෙවලමක් ලෙසයි. මෙවන් ජංගම ගිනුම් හිමියෙකුට චෙක් පොතක් ලැබෙන අතර, ඉන් තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි මුදල් ගෙවීම් සඳහා වෙක් ලියා දිය හැකිය. මෙවිට චෙක් එකක් ලැබුණු තැනැත්තාට එම චෙක් එක බැංකුවට භාර දී එය මුදල් කර ගත හැකිය. මෙහිදී චෙක් එකක් ලබා දුන්නට ඉන් හැඟවෙන්නේ නැහැ චෙක් එක ඇත්තටම මුදල් කර ගත හැකිිය කියා. ලබා දුන් චෙක් එක බැංකුවට ගොස් තැන්පත් කර එය මුදල් කර ගන්නා මොහොත වන විට එම චෙක් එක ලබා දුන් තැනැත්තාගේ අදාල ජංගම ගිනුමේ එම මුදල් ප්‍රමාණය හෝ ඊට වඩා මුදල් තිබිය යුතුද වෙනවා. එසේ නොවුණ විට, චෙක් එක මුදල් නොවී, "රිටර්න්" වෙනවා (අගරු වෙනවා). නඩුහබ දක්වා මෙය දික් ගැස්විය හැකිය. රටක් තුල චෙක් ගනුදෙනු කළ හැකි වුවද, රටවල් අතර එලෙස චෙක් සාමාන්‍යයෙන් පිළි ගැනෙන්නේ නැත.

ඩ්‍රාෆ්ට් එකක්ද බැලූබැල්මට පෙනුමින් චෙක් එකක් වැනිය. එහෙත් ඕනෑම කෙනෙකුට ඩ්‍රාෆ්ට් එකක් ලබා ගත හැකියි. ඔබට කිසිදු ගිනුමක් එම බැංකුවේ පවත්වා ගෙන යෑමටද අවශ්‍ය නැත. එහිදී ඔබ බැංකුවට ගොස් යම් වටිනාකමක් සහිත ඩ්‍රාෆ්ට් එකක් අහවල් පුද්ගලයා නමින් අවශ්‍ය යැයි සඳහන් කර, එම වටිනාකම බැංකුවට එවෙලෙහි ලබා දෙනවා. එවිට බැංකුව ඩ්‍රාෆ්ට් එකක් සකසා ඔබේ අතට ලබා දේ. එය ඔබට අවශ්‍ය කෙනාට ලබා දිය හැකියි දැන්. එම තැනැත්තාට 100%ක් විශ්වාසයෙන් එය භාර ගත හැකියි මොකද දැනටමත් එම මුදල බැංකුවේ තැන්පත් කර තිබේ. එනිසා ගෙයක්, වාහනයක්, හෝ ඕනෑම වටිනා දෙයක් විකුණන විට ඩ්‍රාෆ්ට්වලින් එය සිදු කළ හැකි නම් ඔබට හොර සල්ලි ලබා දේවිද, දීපු සල්ලි මංකොල්ලකාවිද ආදි ගැටලුවලින් මිදිය හැකිය. තවද, රටකින් රටකට මුදල් යැවීමටද ඩ්‍රාෆ්ට් මඟින් හැකිය. ඉස්සර (හා දැනුත්) පිටරටවල සේවය කරපු අය ලංකාවට මුදල් එව්වේ මේ ක්‍රමයෙනි.

විසි එක් වැනි සියවසේදී (අපගේ ජීවිත කාලය තුල!) ලොව පුරා විශාල පෙරලි සිදු විය. පරිගනක දියුණුව හා ඊටත් පසුව ඇති වී තිබෙන විද්‍යුත්සන්නිවේදන (telecommunication) දියුණුව නිසා (විශේෂයෙන් අන්තර්ජාලය නිසා), අද විශාල ලෝකය කුඩා වී ඇත. ලෝකයේ දෙකෙලවරක සිටින දෙදෙනෙකුට හෝ ලෝකය සිසාරා සිටින විශාල පිරිසකට වුවද තමන් සිටින සිටින තැන්වල සිට එකිනෙකාගේ වීඩියෝද දකිමින් කතා බහ කළ හැකිය. එය විශ්ව ගම්මානය (global village) හෝ ඊටත් ඉදිරියට ගොස් විශ්ව පවුල (global family) යන සංකල්පවලින් හැඳින්වේ. සියලු සමාජ සම්බන්දතාවලට එය බලපා ඇත. එනිසා පැරණි කාසි හා නෝට්ටු මුදල් ක්‍රම අදට නොගැලපේ. ක්ෂණිකබව අද ලෝකයේ අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි. එනිසා මුදල් යැවීමට ඩ්‍රාෆ්ට් ක්‍රමය ගැලපෙන්නේ නැත; කාසි හා නෝට්ටු කොහොමත් ගැලපෙන්නේ නැති බව පේනවනේ.

මීට පිලියම් ලෙස විද්‍යුත් මුදල් (electronic money හෙවත් e-money) ක්‍රම බිහි විය. සියල්ලම ඩිජිටල් වන ලෝකයේ මුදල් හා ගනුදෙනු කොහොමද ඉන් බේරි සිටින්නේ? මෙහිද ආකාර කිහිපයක් පවතී.

ඔබ දන්නවා එක් එක් රටවල භාවිතා වන්නේ විවිධ මුදල් ඒකක වේ. ඒ අතරින් මුදල් ඒකක කිහිපයක් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ගනුදෙනු කිරීම සඳහා කවුරුත් කැමති වී ඇත. ඇමරිකානු ඩොලර් (US Dollar - USD), බ්‍රිතාන්‍ය ස්ටර්ලිං පවුන්ඩ් (Sterling Pound - GBP), යුරෝපා සංගමටය අයත් රටවල භාවිතා වන යුරෝ (Euro - EUR), ජපන් යෙන් (Japanese Yen - JPY) මේ අතර ප්‍රධාන වේ. ඊටත් අමතරව වෙනත් මුදල් ඒකක කිහිපයක්ද සුලු වශයෙන් භාවිතා වේ ජාත්‍යන්තර වශයෙන්. ලංකාවේ අපද අතිශය බහුලව අමරිකානු ඩොලර් භාවිතා කරනවා ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනුවලදී.

ඇත්තටම යම් රටක් තුල ඔබ යමෙකුගෙන් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් ලබා ගත් විට භෞතික වශයෙන්ම ඔබේ මුදල් කාසි හා නෝට්ටු ඔහුට ලබා දේ. ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේදීද එය සිදු වුවත් එය ඍජුවම ඔබට (ගනුදෙනු කරුවන්ට) නොපෙනේ. ඔබ හා ඔහු අතර ගනුදෙනුවලදී අතරමැදියන් ලෙස බැංකු සිටී. මිල දී ගන්න කෙනා තම රටේ අදාල බැංකුවට සල්ලි ලබා දෙන අතර, විකුනපු කෙනාට මුදල් ලැබෙන්නේ ඔහුගේ රටේ අදාල බැංකුවෙනි. සැබෑවටම සල්ලි භෞතික ලෙස හුවමාරු වන්නේ බැංකු හා බැංකු අතර (හා මහා බැංකු අතරය) වේ. එය ඔබට නොපෙනේ (රහසින් සිදු වේ).

මේ අනුව පෙනෙනවා භෞතිකව මුදල් හුවමාරු වන්නේ සත්‍ය ලෙසම ඔබේ ගනුදෙනුව සිදු කර යම් කාලයකට පසුවයි. ඒ කියන්නේ ගනුදෙනුව සිදු වන මොහොතේ වෙන්නේ ගනුදෙනුව පිළිබඳ යම් විස්තරයක් "විශ්වාසය මත" දෙරට අතර හුවමාරු වීමයි විකුනුම්කරු හා ගැනුම්කරු වෙනුවෙන්. සාමාන්‍ය ගනුදෙනු කරුවන්ගෙන් මුදල් වැය වීම හා ලැබීම වහම දෙරටේ බැංකු හරහා සිදු සිදු වුවත්, රටින් රටට මුදල් යන්නේ පසුකාලීනවයි. ඉතිං මෙම තොරතුරු හුවමාරු කිරීම පහසුවෙන් විද්‍යුත් සන්නිවේදන ක්‍රම ඔස්සේ සිදු කළ හැකි බව පේනවා නේද (ලියුම් ගනුදෙනු නොකර)? මෙය කාර්යක්ෂම සිදු වන්නේ රටවල් හා බැංකු අතර ඇති කරගෙන තිබෙන විවිධ සම්මුති හා ගිවිසුම් නිසාය.

තනි රටක් තුල හෝ රටවල් දෙකක් අතර විද්‍යුත් ක්‍රමයට මුදල් යැවීමේ පැරණි ක්‍රමය wire transfer ලෙස හැඳින්වේ. එහිදීද ඩ්‍රාෆ්ට් එකක් සාදන ආකාරයටම එය සිදු වේ. වෙනස වන්නේ කොලයක ලියා ඩ්‍රාෆ්ට් එකක් ලබා දෙනු වෙනුවට ලබන කෙනාගේ ගිනුමකට කෙලින්ම මුදල් ලැබීමයි. මෙම ක්‍රමයට මුදල් යැවීමට ලොව පුරා විවිධ ආයතන/ජාලා ඇත. SWIFT (Society for Worldwide Inter-bank Financial Transaction) යනු එවන් ප්‍රචලිතම ක්‍රමයකි. මෙම ක්‍රමයට බැඳි සිටින සෑම බැංකුවකටම ඊටම අනන්‍ය වූ SWIFT code එකක් ඇත. උදාහරණ ලෙස, සම්පත් බැංකුව සඳහා BSAMLKLX ද, ලංකා බැංකුව සඳහා BCEYLKLX ද ලැබී තිබේ. ඉතිං ලෝකයේ ඕනෑම තැනක සිටින කෙනෙකුට සම්පත් බැංකුවේ මාගේ 1122334455 යන ගිනුමට මුදල් එවීමට අවශ්‍ය නම්, ඔහු තම රටේ බැංකුවකට ගොස් මගේ බැංකුවේ අංකයත් මගේ ගිනුම් අංකයත් ලබා දී මුදල් එවන ලෙස උපදෙස් ලබා දිය හැකිය. ඉතා ඉක්මනින් එම මුදල් මට දැන් ලබා ගත හැකියි. මෙම ක්‍රමය පහසු හා ලෝකයේ ඕනෑම තැනකින් ලබා ගත හැකිය. තරමක් වැඩි ගාස්තුවක්ද වැය වේ (රුපියල් දෙතුන් දහකට නොඅඩු ගාස්තුවක්). විවිධ නම්වලින් අද ලංකාවේ විවිධ බැංකු විසින් මෙවැනි ක්‍රම රාශියක් ගැන දිනපතා රූපවාහිනි දැන්වීම්වල පළ කරනවා නේද?

සාමාන්‍යයෙන් ඉහත ආකාරයට  මුදල් යැවීම් හා ගැනීම් වුවද ක්ෂණික නොවේ. කුඩා මුදල් ප්‍රමාණයන් යැවීමට එම ක්‍රම සුදුසුද නැත. මේ සඳහා තිබෙන ඉතා පහසු හා ක්ෂණික ගෙවීම් ක්‍රම වන්නේ බැංකු කාඩ් වේ. මෙහිද වර්ග කිහිපයක් ඇත. සාමාන්‍යයෙන් (විශේෂයෙන් ඉස්සර), ඒ ඒ බැංකු විසින් තම ගිනුම් හිමියන්ට විශේෂිත බැංකු කාඩ් හඳුන්වා දුනි. උදාහරණ ලෙස, සම්පත් බැංකුව SET ලෙසද, ලංකා බැංකුව PET ලෙසද ආදි ලෙස විවිධ නම්වලින් ඒවා නම් විය. පොදුවේ මෙම කාඩ් ATM card ලෙස හැඳින්වේ මොකද මෙම කාඩ් ATM (Automated Teller Machine) වලට ඇතුලු කර තම ගිනුමෙන් අවශ්‍ය මුදල් ලබා ගත හැකිය (උපරිම අගයකට යටත්ව). මේ සමඟම බැංකු එකිනෙකට සම්බන්ද වී පොදු බැංකු කාඩ් ක්‍රමයකට දැන් යමින් පවතී. එවැනි ලෝකප්‍රකට පොදු බැංකු කාඩ් සන්නාම (brand names) දෙකක් වනුයේ Visa හා MasterCard වේ. මේ වන විට ලංකාවේ පවා බොහෝ බැංකු පෙට්, සෙට් ආදී කාඩ් වෙනුවට වීසා හෝ මාස්ටර්කාඩ් ලබා දේ.

අද බොහෝ දෙනා ගාව මෙවැනි වීසා හෝ මාස්ටර්කාඩ් තිබේ. එහෙත් ඉහත ඡේදයෙත් පැවසූ ආකාරයට මෙහි ජාති කිහිපයක් ඇත. එක් වර්ගයක් නම් ණයපත් (credit card) වේ. එහිදී ඇත්තටම බැංකුව විසින් ඔබට යම් ණය මුදලක් ලබා දේ. ඒ කියන්නේ යම් බැංකුවකින් ක්‍රෙඩිට්කාඩ් එකක් ලබා ගත් විට, බැංකුවෙන් අවසර ලබා දෙනවා බැංකුවේ මුදලින් ඔබට එම කාඩ් එක යම් කඩේකට/විකුනුම්කරුවෙකුට ඉදිරිපත් කර යම් යම් භාණ්ඩ හෝ සේවා ලබා ගැනීමට. ඉන්පසු දින 59 ක් වැනි කාලයක් තුල එලෙස ණයට ලබා ගත් මුදල පොලියක් නැතිව නැවත බැංකුවට ගෙවිය යුතු වෙනවා. එම දින ගණන ඉක්ම වුවොත් අතිදැවැන්ත පොලී මුදල් ඔවුන් ඔබෙන් අය කරනවා. සමහරවිට මාස කිහිපයක් එලෙස එම ණය මුදල නොගෙවා සිටියොත්, ගත් මුදලටත් වඩා මුදලක් පොලී ලෙස අය කිරීම සිදු වෙනවා (මා එය විශාල අසාධාරණ ක්‍රමයක් ලෙස දකිනවා).

ක්‍රෙඩිට්කාඩ් එකක් ලබා ගැනීමට ඔබට නිතිපතා ආදයම් ලැබෙන බව බැංකුවට සනාථ කළ යුතු වෙනවා. ඔබේ ආදායම අනුව ඔබට ලබා දෙන ණය සීමාව (credit limit) තීරණය වෙනවා. ඔබ මසකට රුපියල් 35000ක් පමණ ආදායමක් ලබන්නෙක් නම් සමහරවිට ඔබට ලැබෙන ණය සීමාව රුපියල් 25000ක් පමණ විය හැකිය. ණය සීමාව නිසා ඔබ සීමාව ඉක්මවා ණයට මිලදී ගැනීම වැලකී යනවා. එය දෙපාර්ශවයටම හොඳය. එහෙත් කාලයක් තිස්සේ හොඳින් කාඩ් එක පරිහරණය කරනවා නම් (ණයට ගෙන නියමිත පරිදි ගෙවනවා නම්), එන්න එන්න ඔබේ ණය සීමාව බැංකුව විසින් ඉහලද දමනවා.

මා මිතුරන්ට නිතරම කියන දෙයක් තිබෙනවා. එනම් අපේ එවුන් (ලංකාවේ අය) මුදල් හම්බ කිරීමට දක්ෂ වුවත් වියදම් කරන්නට දක්ෂ නැත කියාය. එනිසා මුදල් කළමණාකරණ හැකියාව ඉතා අවම වේ. ණය ගැනීම් බහුලව සිදු වෙනවා එම ණය පියවන්නේ කෙසේදැයි කිසිදු හැඟීමක් නැතිව. පුද්ගලයන් පමණක් නොව, ලංකාව රටක් වශයෙන් ගත් කළද තත්වය එයමයි. එනිසා ක්‍රෙඩිට් කාඩ් භාවිතය ලංකාවට හිතකර නොවන බව මගේ හැඟීමයි.

වීසා හෝ මාස්ටර්කාඩ් යන සන්නාමවලින් පවතින අනෙක් කාඩ් වර්ගය හරපත් (debit card) වේ. මෙය හැම අතින්ම ක්‍රෙඩිට් කාඩ් එකක් මෙන්ම භාවිතා වේ. එකම වෙනස මෙහිදී බැංකුවෙන් ණයට ලබා දෙන මුදල් නොවේ අප වියදම් කරන්නේ. මෙම කාඩ් අපේ ඉතිරි කිරීම් ගිනුමට කෙලින්ම සම්බන්ද වේ. එම ගිනුමේ තිබෙන සල්ලියි වියදම් වෙන්නේ. එනිසා පොලී අයකිරිලිද නැත. ඉතාම ආරක්ෂිත වේ. ක්‍රෙඩිට්කාඩ් එකෙන් ලබා ගත හැකි පහසුකම් සියල්ල ලබා ගනිමින්ම, ඉබේම මුදල් පාලනයද තිබෙන නිසා මෙම ඩෙබිට්කාඩ් භාවිතා කිරීම සුදුසුය. ඩෙබිට් කාඩ් හා පැරණි ඒටීඑම් කාඩ් අතර තිබෙන ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ වීසා හෝ මාස්ටර් ඩෙබිට් කාඩ් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක එක සේ භාවිතා කළ හැකි වුවත් ඒටීඑම් කාඩ් රට තුල පමණක් භාවිතා කිරීමට හැකි වීමයි.

සාමාන්‍යයෙන් ඩෙබිට්/ක්‍රෙඩිට් කාඩ් ලෝකය පුරාම භාවිතා කළ හැකිය. ලංකාවේ සාප්පුවකින් මෙන්ම පිටරටක සාප්පුවකින්ද ඉන් වියදම් පියවිය හැකිය. අන්තර්ජාලය හරහාද ගෙවීම් සිදු කළ හැකිය. එහෙත්, එම කාඩ් ලබා දෙන බැංකුවට හැකියාව තිබෙනවා විවිධ සීමාකිරීම් සිදු කරන්නට. සමහර ඩෙබිට් කාඩ් ලංකාවේ හඳුන්වා දී තිබෙනවා අන්තර්ජාලය හරහා පමණක් ගෙවීම් සිදු කළ හැකි පරිදි (සම්පත් වෙබ්කාඩ්). තවත් සමහර කාඩ් ලංකාව අන්තර්ජාලය හරහා ගෙවීම් සිදු කළ නොහැකි නමුත් අනෙක් ආකාරවලින් ලොවපුරා භාවිතා කළ හැකි පරිදි නිකුත් කරනවා (සෙලාන් බැංකුවේ ඩෙබිට් කාඩ්; දැන් තත්වය බැංකුවෙන් විමසා බලන්න). ඉතිං තමන් ලබා ගන්නා කාඩ් එකෙන් සියලුම පහසුකම් ලබා ගත හැකි නම් පහසුයිනෙ. එවැනි කාඩ් නිකුත් කරන බැංකුවකින් තම ඩෙබිට් කාඩ් එක ලබා ගන්න (හැට්න් නැෂනල් බැංකුවෙන් එවැනි කාඩ් දෙනවා).

අන්තර්ජාලය හරහා ගනුදෙනු කිරීමට (භාණ්ඩ හා සේවා ලබා ගැනීමට) අනිවාර්යෙන්ම ඉහත ආකාරයේ ක්‍රෙඩිට්/ඩෙබිට් කාඩ් එකක් අවශ්‍ය වෙනවාමයි. මෙවැනි කාඩ් හොඳින් ආරක්ෂා කර ගත යුතුය. කාඩ් එක භෞතික වශයෙන්  ආරක්ෂා කරලා (එනම් කාඩ් එක තමන් ගාව විතරක් තබා ගැනීම) මදිය. මේ සෑම කාඩ් එකකම කාඩ් අංකයක් ඇත. එය කාඩ් එකේ ඉදිරිපිට ඉලක්කම් 16කින් දැක්වේ. ඊට අමතරව සෑම කාඩ් එකක්ම වලංගු වන කාල සීමාවක් (අවුරුද්දක් දෙකක් තුනක් වැනි) ඇත. එම කාඩ් අංකය හා කාඩ් එකේ එක්පයරි ඩේට් එක යම් කෙනෙකු දන්නේ නම් ඉන් අන්තර්ජාලය හරහා ගෙවීම් සිදු කළ හැකිය. එනිසා එම අංක පවා වෙනත් කෙනෙකුට දැනගන්නට ඉඩ නොතබන්න.

ඇත්තටම හොර වැඩ අවම කිරීමට ඉහත දත්ත දෙකට අමතරව තවත් දත්ත හඳුන්වා දී තිබෙනවා. ඉන් එකක් නම් CVV (Credit Validation Value) ලෙස හැඳින්වෙන ඉලක්කම් 3ක හෝ 4ක කුඩා අංකයයි (එය PIN අංකයක් වැනිය). එය කාඩ් එකේ පිටුපස ලියා තිබෙනවා. ඊටත් අමතරව, කාඩ් එක බැංකුවෙන් ලබා ගැනීමේදී ඔබ බැංකුවට ලබා දුන් ලිපිනයද වැදගත් දත්තයකි. ආරක්ෂිත වෙබ් අඩවි හොරෙන් අනුන්ගේ කාඩ් භාවිතා කිරීම අවම කිරීම සඳහා දැන් බොහෝ විට කාඩ් අංකය, එක්ස්පයරි ඩේට් එක (මාසය හා අවුරුද්ද), සීවීවී අංකය, හා ඔබ බැංකුවට ලබා දුන් ඇඩ්‍රස් එක යන දත්ත වර්ග 4ම ඉල්ලා සිටිනවා. එකක් හෝ වැරදි නම් කාඩ් එකෙන් ගෙවීම් කළ නොහැකි වෙනවා.

අන්තර්ජාලය හරහා ගෙවීම් ආරක්ෂිතව සිදු කිරීම අභියෝගයකි. එනම් ඔබගේ කාඩ් තොරතුරු යම් ගෙවීමක් සඳහා ඇතුලත් කරන විට, පිටස්තරයෙකුට හොරෙන් එම තොරතුරු ලබා ගත හැකි විය හැකියි. එය වැලැක්වීමට නොයෙක් පැතිවලින් උපක්‍රම සකසා ඇත. එකක් නම්, ඔබ අන්තර්ජාලයේ යම් වෙබ් අඩවියකට එම තොරතුරු ඇතුලත් කිරීමට පෙර බැලිය යුතුයි එම වෙබ් අඩවිය SSL ක්‍රමය භාවිතා කරනවාද කියා. එය පහසුවෙන් බැලිය හැකියි වෙබ් ඇඩ්‍රස් එක පෙන්වන වෙබ් බ්‍රවුසරයේ ඇඩ්‍රස් බාර් එකේ https ලෙස පටන් ගත යුතුය. මෙම ක්‍රමය සක්‍රිය නම් ඉන් කියන්නේ ඔබ ඇතුලු කරන සියලු දත්ත කියවිය හැක්කේ අදාල වෙබ්සයිට් එකට පමණයි කියාය (පිටස්තර අයට බැරිය). http ලෙස තිබුණොත් ඉන් කියන්නේ ආරක්ෂිත නැතැයි කියාය. එවැනි වෙබ් අඩවියකට ඔබේ කාඩ් තොරතුරු ඇතුලු නොකරන්න.

සමහරවිට https ලෙස තිබුණත්, එවැනි වෙබ් බ්‍රවුසරයකට පිවිසෙන විට එම SSL පහසුකම යල්පැන ගොස් ඇතැයි හෝ පිලිගත නොහැකි යැයි පවසනවා නම්, එවිටද එවැනි වෙබ් අඩවි විශ්වාස නොකරන්න. ඊට හේතුව SSL තිබුණාට මදිය; එය වෙබ් අඩවිය විසින් ලබා ගත යුත්තේ අනුමත SSL සේවා සපයන්නකුගෙන් පමණි. වෙබ් බ්‍රවුසරය සතුව තිබෙනවා එලෙස අනුමත සේවා සපයන්නන්ගේ විස්තර. වෙබ් බ්‍රවුසරයෙන් ලබා දෙන අනතුරු හැඟවීමට අවනත වන්න. ඇත්තටම මෙම තාක්ෂණය ගැන ඉතා දිගට කතා කිරීමට තිබෙන නමුත්, මෙම ලිපියේ අරමුණ එය නොවන නිසා මෙම වැදගත් කරුණු දෙක තුන ගැන පමණක් සටහන් කර නවතිමි.

ආරක්ෂිතව ගනුදෙනු කිරීමට පහසුකම් සලසන තවත් උපක්‍රමයක් වන්නේ ඔබට නිතර නිතර විවිධ වෙබ් අඩවිවලින් සේවා ලබා ගන්නා විට, ඒවාට ඔබේ කාඩ් විස්තර ඇතුලු කිරීම අවම කිරීමය. ඒ සඳහාම වෙනම සේවා ඇත. paypal යනු ලෝප්‍රකට ඉතාම විශ්වාසදායි එවැනි සේවාවකි. තවත් එවැනි සේවා රාශියක් ඇත. එවැනි සේවාවකට රෙජිස්ටර් වී ඔබේ කාඩ් තොරතුරු ඊට වරක් ඇතුලු කරන්න. දැන් එම සේවාව විසින් ඔබේ තොරතුරු ඉතා ආරක්ෂිතව ගබඩා කර ගන්නවා ඔවුන්ගේ පරිගනකයේ. බොහෝවිට කිසිදු මුදලක් මේ සඳහා වැය නොවේ. දැන් ඔබ යම් වෙබ් අඩවියකට ගොස් ඔවුන්ට ගෙවීමක් කරන්නට යන විට, ඔබ ඔබේ කාඩ් විස්තර ඊට ඇතුලු කරනවා වෙනුවට පේපැල් ක්‍රමයට ගෙවන්නට කැමැතියි යැයි කියනවා (ඇත්තටම මේ සඳහා එම වෙඩ්අඩවි පේපැල් හෝ අනෙක් එවැනි සේවාවලින් ගෙවිය හැකි පරිදි සකස් කළ යුතුද වෙනවා). එවිට ඔබව පේපැල් වෙත ඉබේම යොමු කර, පේපැල් පාස්වර්ඩ් ආදිය ඇතුලු කර එම මුදල ගෙවන ලෙස බට්න් එකක් මත ක්ලික් කර කැමැත්ත පළ කරනවා. ඉබේම පේපැල් හරහා අර වෙබ් අඩවියට මුදල් යැවෙනවා. දැක්කද ඔබේ කාඩ් විස්තර ඇතුලු කිරීමට අවශ්‍ය නැති අතර, එම වෙබ් අඩවියට ඔබේ කාඩ් විස්තර කිසිසේත් යැවෙන්නේ නැත (පේපැල් විසින්වත් ලබා නොදේ).

සෙල්‍යුලර් දුරකතන සන්නිවේදනය හා ඒ මත දත්ත සන්නිවේදන ක්‍රම ලොවපුරා ඉතා වේගයෙන් ප්‍රචලිත විය. එනිසා අන්තර්ජාලය අද ජංගම වේ; යන යන තැන ස්මාට් ෆෝන් එක නිසා අන්තර්ජාලයද ඒ සෑම තැනකම තිබේ. එනිසා අන්තර්ජාල හරහා සිදු වූ විද්‍යුත් ගනුදෙනු මොබයිල් ෆෝන් එක හරහාද අද සිදු වේ. ඊටත් අමතරව, අන්තර්ජාලයට ඍජුවම සම්බන්ද නොවන විද්‍යුත් මුදල් ක්‍රමද මොබයිල් ෆෝන් එක හරහා බිහි වී ඇත. eCash, mCash ආදි නම්වලින් ලංකාව තුල මෙවැනි ගෙවීම් ක්‍රමද ජනප්‍රිය වී ඇත. එහිදී යම් මුදලක් කෙනෙකුට යැවිය හැකියි ෆෝන් එකේ අංකය හරහා (මෙවිට ඇත්තටම තමන්ගේ ෆෝන් අංකය ගිනුම් අංකයද වේ). ඉතිං වෙලෙන්දෙකුට හැකියි තමන් විකුණන භාණ්ඩයකට හෝ සපයන සේවාවකට ගෙවීම මෙලෙස ෆෝන් එක හරහා තමන්ගේ ෆෝන් එකට එවන්නට කියා. මේවා mobile money ලෙසද හැඳින්විය හැකිය. ඇත්තටම eCash, mCash සේවා භාවිතා කරන්නට හැකියි අන්තර්ජාලය හරහා ගෙවීම් කරන්නටත් (මෙම ප්ලැට්ෆෝම් තවදුරටත් පහසුවෙන් නොමිලේ payment gateway ලෙස ලබා ගත හැකි පරිදි ඉදිරිපත් කළ යුතු යැයි මා සිතනවා).

මීටත් අමතරව කිසිදු රටකට අනුබද්ධිත නොවන, විද්‍යුත් වශයෙන්ම පමණක් පවතින මුදල් ඒකක පවා බිහිව තිබෙනවා. මේවා ක්‍රියාත්මක වන විදිය සංකීර්ණ නිසා, සාමාන්‍ය ජනයා අතර ප්‍රචලිත නොවේ. bitcoin යනු එවැන්නකි. මේ ගැන මාද එතරම් නොදනී.

දැන් මා පෙන්වන්නට යන්නේ ඩ්‍රාෆ්ට්, ස්විෆ්ට් ට්‍රාන්ස්ෆර්, ඩෙබිට් කාඩ්, හා පේපැල් හරහා කොහොමද ඔබට අන්තර්ජාලය හරහා හම්බ කර ගත් මුදල් ගෙන්වා ගන්නේ කියා. මා http://www.tekcroach.tk/2017/11/blog-post_23.html යන ලිපියෙන් පෙන්වා තිබෙනවා කොහොමද අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් හම්බ කරන්නේ කියා.

ඔබ අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් සොයන විට, අන්වාර්යෙන්ම amazon, freelancer, fiver, createspace, google adsense, google playstore ආදි යම් සේවා ආයතනයක රෙජිස්ටර් විය යුතුයිනෙ. එවිට එම සේවා හරහා ඔබට ලැබෙන මුදල් තාවකාලිකව ඔවුන් රඳවා ගෙන සිටිනවා. යම් අවම මට්ටමකට වඩා එම මුදල වැඩි වූ විට, ඔබට හැකියි එම මුදල් එවන ලෙස උපදෙස් දෙන්නට. මොන ක්‍රමයෙන් මුදල් එවුවත්, යම් ගාස්තුවක් ගෙවීමට සිදු වෙනවා. එනිසා ඔබ සංසන්දනය කර බැලිය යුතුයි වඩා ලාභම ක්‍රමය කුමක්ද කියා. බොහෝ විට ඩ්‍රාෆ්ට් (චෙක් කියා නිතරම මෙය ඔවුන් හඳුන්වනවා) හා ස්විෆ්ට් ක්‍රමය මේ සියල්ලන් විසින්ම සපෝට් කරනවා.

ඩ්‍රාෆ්ට්/චෙක් එකක් ලෙස එවන විට, එය තැපෑලෙන් ඔබේ ලිපිනයට එවන ලෙස උපදෙස් ලබා දිය හැකියි. මෙහිදී handling fee ලෙස තරමක ඉහල ගාස්තුවක් අය කර ගන්නවා. සතියක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් ගත විය හැකියි චෙක් එක තැපෑලෙන් ලැබෙන්නට.

ස්විෆ්ට් ක්‍රමයට එවන ලෙස උපදෙස් දෙන විට, තමන්ගේ බැංකුවේ නම, ස්විෆ්ට් කෝඩ් එක, ඇඩ්‍රස් එක, ගිනුම් අංකය ලබා දිය යුතු වෙනවා. එවිට දවසකින් පමණ එම මුදල ඔබට ලබා ගත හැකි වේවි. මෙම ක්‍රමයෙන් කුඩා මුදලක් ගෙන්වා ගැනීම අවාසිදායක වේ.

දැනට පහසුම ක්‍රමය ඩෙබිට් කාඩ් ක්‍රමයයි. මෙහිදී ඔබට යම් මූල්‍ය ආයතනයක් හෝ බැංකුවක් විසින් ඩෙබිට් කාඩ් එකක් ලබා දේ. payoneer යනු එවැනි ඩෙබිට් කාඩ් ලබා දෙන සේවාවකි. අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් ගෙන්වා ගැනීම සඳහාම එම සේවාව නිර්මාණය කර ඇත. ඔවුන් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක සිටින කෙනෙකුට එය ලබා දේ. එහිදී ඔබ එම සේවාව සමඟ රෙජිස්ටර් විය යුතුය. තමන්ගේ සත්‍ය තොරතුරුම ඇතුලු කරන්න. එවිට, ඔබ සඳහා එම ආයතනය තුල ගිනුමක් සාදා ඊට සම්බන්ද කල ඩෙබිට් කාඩ් එකක් ඔබට තැපෑලෙන් එවනවා. ඔබ සිදු කරන්නේ, ඔබ සේවා සපයන ආයතනයේ වෙබ් අඩවියට (උදාහරණයක් ලෙස amazon.com හෝ freelancer.com) ගොස් එම payoneer (හෝ එවැනි වෙනත් එකක්) විසින් ලබා දුන් ගිනුම් අංකය ඇතුලු කිරීමයි. එවිට, ඔබට හිමි මුදල් එම ගිනුමට එවන ලෙස උපදෙස් දිය හැකිය. එම මුදල් පැය කිහිපයක් ඇතුලත අදාල ගිනුමට යාවි. ඉන්පසු ඔබට එවා තිබෙන ඩෙබිට් කාඩ් එක තමන් අවට ඇති ATM මැෂිමට ඇතුලු කර සල්ලි ලබා ගත හැකිය. මෙහිදී අය කරන ගාස්තු ඉතා අඩුය. දැන් ඩෙබිට් කාඩ් එක භාවිතා කර තිබෙන්නේ ඔබේ අතට මුදල් ගැනීම සඳහාය. අවශ්‍ය නම්, එම ඩෙබිට් කාඩ් එකෙන් ඔබට මුදල් වියදම් කිරීමටද හැකියි සාමාන්‍ය පරිදි.

පේපැල් ක්‍රමයෙන්ද මුදල් යැවීමට (වියදම් කිරීමට) හා ලබා ගැනීමට හැකිය. එහෙත් ලංකාවට තවම මුදල් ලබා ගැනීමේ පහසුකම නැත. බොහෝවිට ලබන වසර තුල එම පහසුකමත් ලැබේවි. පේපැල් එම පහසුකම ලංකාවට නොදෙන්නේ පලිගැනීමක් ලෙසයි. ඊට හේතුව රාජපක්ක ආණ්ඩු කාලයේ පේපැල් විසින්ම එම පහසුකම සලසා දීමට ලංකා රජයෙන් ඉල්ලීම් කර තිබුණත් අපේ එවුන් පයිසෙකට එය මායිම් කර නැත. දැන් අලුත් ලංකා ආණ්ඩුවෙන් දෙතුන් සැරයක්ම ඔවුන්ට ආරධනා කළත් ඔවුන් එය ගණන් නොගෙන සිටී.

පේපැල් රිසීව් (මුදල් ලබා ගැනීම) පහසුකම ලබා දුන් විට සිදු වන්නේ මෙයයි. ලංකාවේ ඔබේ පෞද්ගලික බැංකු ගිනුම ඔබ විසින් පේපැල් හා සම්බන්ද කරනවා. එවිට, ඔබ වෙනුවෙන් පේපැල් වෙතට ලැබෙන මුදල් ඔබට කැමති වෙලාවට කැමති පරිදි අර බැංකු ගිනුමට කෙලින්ම යවනවා (direct debit). එනිසා වියදම ඉතා අඩුය.
 

*** මෙම ලිපිය මට එවූ ගැටලුවකට පිලිතුරක් ලෙස සැකසූවකි ***

2017 නොවැම්බර් 27 වන අද දින මා වසර ගණනාවකට පසුව මගේ පරණ payoneer එකවුන්ට් එකට ලොග් විය. අද වන විට එය ඉස්සරටත් වඩා තවත් ඉදිරියට ගොස් ඇති බව පෙනේ. දැන් ඊට පෙයොනියර් එකවුන්ට් එකේ සිට කෙලින්ම (පේපැල්වල සේ) ලංකාවේ ඇති ඔබේ බැංකු ගිනුමට මුදල් එවිය හැකි බව පෙනේ.
Read More »

අන්තර්ජාලයෙන් මුදල් ඉපයීම

5
අන්තර්ජාලය මා දකින්නේ සාමාජික වශයෙන් ගත් කළ ලොව මෙතෙක් පහළ වූ අනර්ඝතම මිනිස් නිර්මාණය ලෙසයි. විශේෂයෙන් අධ්‍යාපනික මෙවලමක් ලෙස ලොව මීට සම කළ හැකි අන් කිසිවක් (ආයතනයක් හෝ විශ්ව විද්‍යාලයක් හෝ ව්‍යාපෘතියක් හෝ) නොමැත. එමෙන්ම සමාජ සම්බන්ධතා ඇති කර ගැනීමේදිත් හා සන්නිවේදනයේදිත් අන්තර්ජාලය ප්‍රමුඛ කාර්යක් (සමහරවිට අනර්ථකාරි මට්ටමට පවා; උදාහරණයක් ලෙස ෆේස්බුක් උන්මාදය) සිදු කරයි. ඒ අතර ව්‍යාපාර හෝ රැකියා හෝ මුදල් සෙවීම පැත්තෙන්ද අන්තර්ජාලයේ වැදගත්කමක් තිබේ.

අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් ඉපැයීම ගැන පාඨමාලා පවා ලංකාවේ පැවැත්වේ. එම පාඨමාලාවලට සහභාගි වන අයට ඉන් අන්ර්ජාලයෙන් ඇත්තටම දැනෙන ලෙස කීයක් හෝ හම්බ කර ගැනීමට නොහැකි වුවත්, එම පාඨමාලා පවත්වන අය නම් ධනවතුන් බවට පත්ව ඇති බව පෙනේ (කූඨ ව්‍යාපාර කියා කියන්නේ ඇත්තෙන්ම මෙන්න මේවාටය). සත්‍ය වශයෙන්ම අන්තර්ජාලය හරහා ඉතා විශාල මුදලක් හම්බ කර ගත හැකියි. ඒ කෙසේදැයි (මා දන්නා දැනුම හා අත්දැකීම අනුව) විස්තර කරන්නම්.

දැනට ප්‍රායෝගිකව බොහෝ පිරිසක් සිදු කරන සමහර ක්‍රම හා උපක්‍රම මා කිසිසේත් මෙහි විස්තර නොකරන්නේ ඒවා සදාචාර විරෝධි හෝ මානව සමාජය අවමානයට හා තවත් ප්‍රපාතයට ගෙන යා හැකි දේවල් සේ මා සලකන නිසාය. තමාට හෝ සමාජයට හෝ දෙකටම අයහපතක් සිදු නොවන ආකාරයට කටයුතු කළ හැකි නම් සමාජයේ සෑම දෙනෙකුම ජයග්‍රහයකු වනු ඇත; එවැනි ක්‍රමයක් ඉතා සමබර හා තිරසාර නිසා බොහෝ කාලයක් පහසුවෙන් පවත්වා ගෙනද යා හැකිය.

1. විශාල පිරිසක් (visitors) නිරන්තරයෙන්ම නැවත නැවත එන වෙබ් අඩවියක් තමන් සතුයි නම් ඉන් මුදල් සෙවිය හැකියි. එහිදී ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතු සාධක කිහිපයක් ඇත.

පළමුව බලමු විශාල පිරිසක් එලෙස නිරන්තරයෙන්ම තමන්ගේ වෙබ් අඩවියට ගෙන්වා ගත හැක්කේ කෙසේද කියා (ප්‍රචලිත නමුත් ඍණාත්මක ක්‍රම නැතිව). සමාජයේ විවිධ අය සිටිනවානෙ. ඒ සියල්ලටම එක සේ වැදගත්කමක් දැනෙන වෙබ් අඩවියක් නිර්මානය කිරීම කළ නොහැකි වුවත්, ඔබටත් ප්‍රායෝගිකව දිගටම සිදු කර ගෙන යා හැකි සමාජයේ කොටසකට හෝ යම් ප්‍රයෝජනයක් ලැබෙන පරිදි එය නිර්මානය කිරීම වටී. සාමාන්‍ය පෙල, උසස් පෙල වැනි විභාග කරන අයට ප්‍රයෝජනවත් ලිපි හෝ අධ්‍යාපනික මෙවලම් සහිත වෙබ් අඩවි; විශ්ව විද්‍යාල හා වෙනත් උසස් හා වෘත්තිය පුහුණු පාඨමාලා සඳහා ප්‍රයෝජනවත් කරුණු ඇතුලත් වෙබ් අඩවි; යම් විෂයක් හෝ විවිධ විෂයන් ගැන අධ්‍යාපන වටිනාකමක් ඇති වෙබ් අඩවි; සමාජ දේශපාලනය හෝ එවැනි කාලීන දේවල් අඩංගු වෙබ් අඩවි; නීතිය, සෞඛ්‍ය, ලිංගික අධ්‍යාපනය වැනි ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමට ඉවහල් වන කරුණු සහිත වෙබ් අඩවි, ආදි ලෙස ඔබ සිතා බලන්න (ඇත්තටම සමාජ ප්‍රගමනයක්ද සහිත, අසත්‍ය හා මිත්‍යාව පතුරුවන්නේ නැති) කුමන කරුණු (content) සහිත වෙබ් අඩවියක් සෑදිය යුතුද කියා. කරුණු ලිපි ලෙස ඉදිරිපත් කළ හැකියි; අවශ්‍ය නම් යූටියුබ් වැනි සේවා භාවිතා කරගනිමින් වීඩියෝද ඉදිරිපත් කළ හැකියි.

එහෙත් අකමැත්තෙන් හෝ පැවසීමට සිදු වන්නේ ඉංග්‍රිසි බස කතා කරන සමාජයට වඩා, ලංකා සමාජය එවැනි හොඳ දේවල් කියවීමට හෝ බැලීමට හෝ එතරම් රුචියක් නැති බවයි. එනිසා හැකි නම් ඉංග්‍රිසි බසින් එම දේවල් ලිවිය හැකියි. එවිට වාසි කිහිපයක් ලැබේ. එකක් නම් ලොව පුරාම සිටින කෝටි ගණනක පිරිසකට (එනම් ඉංග්‍රිසි බස කතා කරන විශාල පිරිස) ඔබගේ වෙබ් අඩවිය පරිහරණය කළ හැකියි. දෙවැනි වාසිය නම්, හොඳ වෙබ් අඩවියකට විත් ඉන් ප්‍රයෝජන ලබන සිංහල බස කතා කරන සමාජය වැඩිපුර නොඑන ප්‍රශ්නයද එතරම් බල නොපායි. අනෙක් විශාලතම වාසිය මොහොතකින් කියන්නම්.

මෙවැනි වෙබ් අඩවියක් දවසින් දෙකින් ඇති නොවේ. ඒ සඳහා මාස ගණනක් ගත වේවි. වෙබ් අඩවි ප්‍රචලිත කරන උපක්‍රමද අවශ්‍ය නම් අනුගමනය කරමින් එම කාලය අඩු කර ගත හැකි වේවි. කෙසේ හෝ මෙවැනි වෙබ් අඩවියක් ඇති විට ඉන් මුදල් සොයා ගත හැකි ආකාරය ගැන දැන් බලමු. එහිද මූලික ක්‍රම 2ක් මට පෙනේ.

(අ) ලංකාවේ භාණ්ඩ හා සේවා සපයන ප්‍රසිද්ධ හා එතරම් ප්‍රසිද්ධ නොවන ව්‍යාපාර/ආයතන වෙතින් ඒ අයගේ වෙළඳ දැන්වීම් ඉල්ලා ගෙන පළ කළ හැකිය. ඔබේ වෙබ් අඩවියට විශාල පිරිසක් එන බව ඔවුන්ට පෙන්වා දිය හැකි නම් සමහරවිට ඔවුන් යම් මුදලක් ගෙවා ඔබට දැන්වීම්/ඇඩ් ලබා දේවි. මෙහිදී පොඩි මුදලක් අය නොකර සාධාරණ විශාල මුදලක් අය කිරීමට ඔබ උත්සහ කළ යුතුය (වසරකට රුපියල් පන්හයදහක් වැනි සොච්චමකින් ඔබට ප්‍රයෝජනයක් නැහැනෙ). පලපුරුද්දත් සමඟ ටික කලකින් ඔබට විශ්ලේෂණයක් සිදු කර අය කළ යුතු මුදල ගැන හැඟීමක් ලබා ගත හැකි වේවි.

(ආ) ලංකාවේ ආයතනවලින් සේම පිටරට ආයතනවල ඇඩ්ද ඔබට එලෙසම පළ කළ හැකියි. එහෙත් මෙහිදී ඔබට එක් එක් ආයතනයට කතා කර ඇඩ් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නැත (පිටරට ආයතන සමඟ එලෙස කිරීම පහසුද නැත). ගූගල් වැනි ආයතන එවැනි ආයතනවලින් (merchants/advertiser) ඇඩ් ලබා ගෙන එම ඇඩ් පළ කිරීමට කැමැති වෙබ් අඩවිවලට (publishers) ලබා දේ ඔවුන්ටද කොමිස් මුදලක් තබා ගනිමින්. එවැනි විශ්වාසදායි ඇඩ් ලබා දෙන ලෝකප්‍රකට එක් සේවාවකි ගූගල් විසින් පවත්වාගෙන යන AdSense කියන්නේ. ඇත්තටම මෙම දෙවැනි ක්‍රමය ඉතාම පහසුවෙන් සිදු කළ හැකි බොහෝ දෙනා දැනටමත් සිදු කරන දෙයකි.

එහෙත් මෙම දෙවැනි ක්‍රමයට ඇඩ් ලබා ගැනීමට බොහෝවිට එක් කොන්දේසියක් ඇත. එනම් ඉංග්‍රිසි බසින් වෙබ් අඩවි ලිපි තිබිය යුතුය (වැඩිපුර ලිපි ප්‍රමාණයක් ඉංග්‍රිසි බසින් තිබිය යුතුය). පෙරදී මා පසුව කියන්නම් කියූ ඉංග්‍රිසි බසින් ලිපි ලිවීමේ වාසිය වන්නේ මෙයයි.

මෙලෙස පළ කරන ඇඩ් ආකාර කිහිපයක් ඇත. එක් ක්‍රමයකදී ඔබේ වෙබ් අඩවියට පිවිසෙන අයට ඇඩ් පෙනීම පමණක් ප්‍රමාණවත්ය. ඒ කියන්නේ ඔබේ වෙබ් අඩවියට මා පැමිණෙන විට ඉබේම ඇඩ් පේනවානේ. එසේ පෙනෙන සෑම වාරයක් (දර්ශනයක්) පාසාම ඔබට යම් මුදලක් ලැබේ. සාමාන්‍යයෙන් එය ඉතා කුඩා ගණනක් නිසා එවැනි "දර්ශන 1000කට ලැබෙන මුදල" ලෙස එම මුදල සඳහන් කෙරේ. උදාහරණයක් ලෙස එලෙස ඇඩ් එකක් දර්ශන/වාර 1000ක් සිදු කළ විට, ඔබට ඇමරිකානු ඩොලර් 4ක් ලැබේ යැයි සිතමු. මෙම ක්‍රමය CPM ලෙස හැඳින්වේ. මෙහි ඇති අවාසිය වන්නේ ලැබෙන මුදල අඩු වීමයි. වාසිය වන්නේ ඔබේ වෙබ් අඩවියට එන කිසිදු කෙනෙකුට අමුතුවෙන් කිසිවක් කිරීමට අවශ්‍ය නොවේ; නිකංම ඇඩ් එක දර්ශනය වෙනවානෙ ඔහුට.

සාමාන්‍යයෙන් මෙහිදී දර්ශන ගණන ඇත්තටම පුද්ගලයන් ගණන වේ. යම් කෙනෙකු වෙබ් අඩවියට විත් ලිපි 100ක් බැලූ විට ඔහුට ඇඩ් එක 100 පාරක් පෙනේ. එහෙත් එකම පුද්ගලයා බැවින් මෙය ඇඩ් එක 100 පාරක් බැලීමක් ලෙස සැලකෙන්නේ නැත; එය එක් වරක් ලෙස පමනක් සැලකේ. මෙය තාක්ෂණික වශයෙන් කියනවා නම්, එක් IP ඇඩ්‍රස් එකකින් කොපමන පිටු ගණනක් (යම් කාල පරාසයක් ඇතුලත) බැලුවත් එය ඇඩ් එක එකවරක් බැලීමක් ලෙස සැලකේ. එහි තර්කයකුත් තියෙනවා නේද? එකම කෙනාට ඇඩ් එකක් සිය දහස් වතාවක් පෙන්වීමෙන් වැඩක් නැහැනෙ.

තාක්ෂණය ගැන තරමක් දන්නා කෙනෙකුට මෙහිදී යම් හොර ක්‍රමයක් සිහි වෙනවා ඇති තමන්ටම මෙම ඇඩ් විවිධ අයිපී ඇඩ්‍රස්වලින් බැලිය හැකි. එහෙත් බොහෝවිට එවැනි හොර ක්‍රම ගූගල් වැනි ඇඩ් ලබා දෙන ආයතනවලට පහසුවෙන් හසු වේ තමන් කොතරම් සූක්ෂම විදියට ඒවා සිදු කළත්. එහිදී වහම ඔබේ එකවුන්ට් එක අත්හිටුවයි. ඔබට හිමි යම් මුදලක් තිබේ නම් එයද ලබා නොදේ. එනිසා කිසිවිටක හොර වැඩ නොකරන්නට වගබලා ගන්න.

තවත් ඇඩ් ක්‍රමයක් ඇත. මෙහිදී ඔබට යම් මුදලක් ලැබෙන්නේ ඔබේ වෙබ් අඩවිය තුල දර්ශනය වන ඇඩ් එකක් මත කෙනෙකු ක්ලික් කළ විටයි. එවිට එම ක්ලික් කළ කෙනාව එම භාණ්ඩය හෝ සේවාව ලබා දෙන ආයතනයේ වෙබ් පිටුවක් කරා ගෙන යනවා. CPC හෝ pay-per-click (PPC) ලෙස මෙම ඇඩ් ක්‍රමය හැඳින්වේ. මෙහි ඇති වාසිය වන්නේ ඉහත ක්‍රමයට වඩා වැඩි මුදලක් මෙවැනි ඇඩ්වලින් ලැබීමයි. අවාසිය වන්නේ බොහෝ දෙනා ඇඩ් මත ක්ලික් නොකිරීමයි.

තවත් ඇඩ් ක්‍රමයක් ඇත. එහිදී ඉහත ආකාරයට ඇඩ් එක මත ක්ලික් කර එම සේවාව හෝ භාණ්ඩය මිලට ගත යුතුය. එසේ කෙනෙකු මිලට ගත් විට ඔබට මුදල් හිමි වේ. මෙම ක්‍රමයෙන් ඉතා විශාල මුදලක් ලැබේ. භාණ්ඩයේ/සේවාවේ මිල අනුව ඔබට ලැබෙන කොමිස් මුදල තීරණය වේ. මෙම ක්‍රමයේ ඇති අවාසිය වන්නේ එලෙස ඇඩ් එකක් මත ක්ලික් කර භාණ්ඩයක්/සේවාවක් මිලදී ගන්නේ සුලු පිරිසකි. එහෙත් මිනිසුන්ටනෙ භාණ්ඩ හා සේවා විකුණන්නේ (මිනිසුන් මිල දී නොගන්නේ නම් ආයතන විසින් ඒවා නිපද වන්නේ නැහැනෙ). ඉතිං ඉඳහිට හෝ එම භාණ්ඩය/සේවාව මිලට ගැනීමට අවශ්‍ය කෙනෙකු එය දැක්කොත් බොහෝවිට ඔහු එය එලෙස මිලට ගනීවි.

මීට අමතරව, ඉහත (ආ) යටතේ කතා කළ ඇඩ් ආකාර 3ට අමතරව තවත් සියුම් වෙනස්කම් සහිත ක්‍රමද  පවතී. (ආ) යටතේ කතා කළ මේ සෑම ක්‍රමයකටම පොදු දුර්වලතාවක් ඇත. එනම්, අද වන විට විශාල පිරිසක් තමන්ට අන්තර්ජාලය හරහා පෙන්වන ඇඩ් නොපෙන්වන ලෙස පරිගනක සකසා ගෙන ඇත. මාද එසේ කර ඇත. කවුද කැමති අනවශ්‍ය ඇඩ් බලන්නට... වෙබ් බ්‍රවුසරයේ ඉන්ස්ටෝල් කර ගන්නා add-on එකක් (Ad Block Plus වැනි) මඟින් හෝ පරිගනකයේ ඇති hosts ෆයිල් එක ඇඩ් නොපෙන්වන hosts ෆයිල් එකක් (අන්තර්ජාලයෙන් මෙවැනි ෆයිල් ඩවුන්ලෝඩ් කර ගත හැකියි) මඟින් රිප්ලේස් කරමින් හෝ එය ඉතා පහසුවෙන් කර ගත හැකියි.

2. ebay වැනි අන්තර්ජාලය හරහා බඩු විකුණන සේවාවක රෙජිස්ටර් වී ඔබටත් යම් යම් භාණ්ඩ/සේවා විකිණිය හැකිය.

මේ ක්‍රමය තවමත් ලංකාවේ ප්‍රචලිත නැති බවක් පෙනේ. චීනය මෙම ක්‍රමයෙන් ඉතා ඉදිරියෙන් සිටී. ඊට එක් හේතුවක් වන්නේ ලංකාවේ අල්පෙනෙත්තක්වත් නිපදවන්නේ නැති වීමයි. ඉතිං අප යමක් විකුණනවා කියන්නේ එය පළමුව චීනයෙන් හෝ වෙන කොහෙන් හෝ ආනයනය කර නැවත එය විකිණීමයි. ඉතිං එවිට භාණ්ඩයේ මිල ඉහල යන නිසා විකිනීමට නොහැකි වෙනවා. එහෙත් ලංකාවේ නිපදවෙන යම් යම් (කුඩා) භාණ්ඩ තිබේ නම් උත්සහ කර බලන්න. නීති විරෝධි බඩු හෝ ලංකාවෙන් පිටරටට යැවීම තහනම් හෝ සීමා කර ඇති බඩු නොයැවීමට වගබලා ගන්න.

මෙම ක්‍රමය කාර්යක්ෂම හා ආරක්ෂිතව සිදු කිරීමට paypal සේවාව තිබීමද වැදගත්ය. එහෙත් අවාසනාවකට මෙන් ලංකාවට පේපැල් සේවාව සම්පූර්ණ ලෙස තවම ලැබෙන්නේ නැත. පේපැල් හරහා ලංකාවේ සිට පිටතට මුදල් යැවිය හැකි වුවත්, තවමත් පිට කෙනෙකු එවන මුදල් ලංකාවේ අයකුට (එනම් ලංකාවේ කෙනාගේ බැංකු ගිණුමට) ලබා ගැනීමේ පහසුකම නැත. ආරංචිවල හැටියට ලබන වසරේ පමන මෙම පහසුකමද ලංකාවට බොහෝවිට ලැබේවි. වෙනත් වංචනික හෝ වක්‍ර ක්‍රමවලින් ඔබට පේපැල් පහසුකම ලබා ගත හැකි ක්‍රම ගැන අන්තර්ජාලයේ විස්තර ඇත. ඒවා සිදු නොකරන්න. එය හරියට ඔබේ මුදල් පාරේ හමුවන නොදන්නා කෙනෙකුට භාර දී ඔබේ ගෙදරට ගිහින් භාර දෙන්න යැයි කීම බඳුය. කවුරු මොනවා කිව්වත් පේපැල් පහසුකම ලංකාවට හරිහැටි ලබා දෙන තෙක් බලා සිටින්න හොර ක්‍රමවලට නොගිහින් (මේ සියලු ක්‍රම හොර ක්‍රම වුවත් සමහරුන් ඒවා හොර ක්‍රම නොවන බව ඔබට හේත්තු ගන්නවන්නට උත්සහ කරයි; ඒවාට නොරැවටෙන්න).

ඩොලර් බිලියන ගණන් වත්කම් හා ලාභ සහිත පේපැල්, ගූගල් වැනි ආයතන අපට වඩා ගව් ගණන් ඉදිරියෙන් සිටී; ඔවුන්ට නොදැනෙන සේ හොර වැඩ කළ හැකියි යැයි සිතීමම මෝඩකමකි.

මේ ක්‍රමයේම තවත් පැතිකඩක් තිබේ. එනම්, ඔබ ලියූ පොත් තිබේ නම්, ebook වශයෙන් ඒවා විකිනිය හැකියි amazon වැනි ආයතන හරහා. බොහෝවිට ඉංග්‍රිසියෙන් ලිවීමට සිදු වේවි. ඇමසන් වැනි ආයතනයක් හරහා එලෙස ඊබුක් විකුනනවා නම් ඔබෙන් විශාල ටැක්ස් එකක් ඇමරිකානු රජයෙන් අය කරයි (ඇමසන් ඇතුලු බොහෝ ආයතන ඇමරිකානු සමාගම් වේ). එහෙත් ලංකාව හා ඇමරිකාව අතර තිබෙන යම් වෙළඳ ගිවිසුමක් නිසා, ඔබට හැකියි එම ටැක්ස් එකෙන් ගැලවෙන්නට. ඒ සඳහා ලංකාවේ දේශිය ආදයම් බදු දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ඔබ යම් ටැක්ස්වලට අදාල ලියාපදිංචි වීමක් සිදු කර (මේ සඳහා මුදල් අය නොවේ), ඉන් ලැබෙන අංකයද ඇතුලත් කරමින් ඇමරිකානු ආදයම්බදු අධිකාරයේ යම් ෆෝර්ම් එකක් පුරවා (මෙය අන්තර්ජලය හරහා ඩවුන්ලෝඩ් කර ගත හැකිය; මුදල් අය නොවේ) ඊට ඉදිරිපත් කර එම ටැක්ස් නොගෙවා සිටීමේ වරප්‍රසාදය ලබා ගත හැකිය.

එලෙසම, ඔබ විසින් සාදා ඇති ප්‍රෝග්‍රෑම්/සොෆ්ට්වෙයාර් තිබේ නම් ඒවාද එලෙසම අන්තර්ජාලය හරහා විකිනිය හැකිය ගූගල් ප්ලේස්ටෝර් ආදී සේවා හරහා. ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් ඇප් ආදිය පහසුවෙන් සෑදිය හැකියිනෙ. සමහරවිට රුපියල් හාරපන්දහක් වැනි මූලික ගාස්තුවක්ද ගෙවිමට සිදු වේවි ප්‍රෝග්‍රෑම් විකුණන සේවාව හා රෙජිස්ටර් වීමේදී.

මෙලෙස ඊබුක්, ඇප්ස් ආදිය (මේවා digital goods ලෙස පොදුවේ හඳුන්වමු) ඉහත ආකාරයට විකුණන විට ඉන් ලැබෙන මුදල් චෙක් මඟින් හෝ wire/SWIFT transfer මඟින් හෝ යම් ඩෙබිට් කාඩ් එකක් හරහා හෝ සමහරවිට පේපැල් හරහාද (ඉදිරියේදි එම පහසුකම අපට ලැබුණු විට) ඔබට ලබා ගත හැකිය. මේ පිළිබද වෙනම ලිපියක් පසුවට ලියමි.

3. ඉහත ක්‍රම දෙකටම වඩා මා ප්‍රිය කරන ක්‍රමය නම් online freelancing ක්‍රමයට මුදල් සෙවීමයි. මාද කාලයක් මෙය සිදු කර ඇත.

මෙහිදී ඔබට යම් විෂයක් පිළිබඳ එක් දක්ෂතාවක් හෝ තිබිය යුතුය. ඔබට යම් ආයතනයක රැකියාවක් ලබා දෙන්නේ ඔබේ යම් දක්ෂතාවක් ඔවුන්ගේ වැඩවලට අවශ්‍ය නිසානෙ. ෆ්‍රීලාන්සිං කියන්නේ යම් ආයතනයක සේවකයෙකු නොවී, එම ආයතනයේ යම් යම් වැඩ සිදු කිරීමයි. මෙවිට ඔබ හා සේව්‍යයා (බොස්) අතර තිබෙන්නේ ප්‍රොජෙක්ට් එකෙන් ප්‍රොජෙක්ට් එකට බැඳියාවක් පමණි. ඔබට උපරිම නිදහසක් තිබේ. මෙලෙස වැඩ කරන අය freelancer ලෙස හැඳින් වේ. සමහරුන් ජීවිත කාලය පුරාවටම ෆ්‍රීලාන්සිං ක්‍රමයට හම්බ කිරීම සිදු කරයි. මෙය තරමක් ස්වයං-රැකියා තත්වයකට සමානය.

එලෙසම අන්තර්ජාලය හරහා යම් යම් වැඩ මුදල් ගෙවා සිදු කර ගත හැකිය. උදාහරණ ලෙස, ඔබට හෝ ඔබේ ආයතනයට යම් රූපයක් හෝ logo එකක් අවශ්‍ය නම්, එය අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් ගෙවා දැන් සිදු කර ගත හැකිය. මෙවිට අවශ්‍යතාව තිබෙන කෙනා හා එම අවශ්‍යතාව ඉෂ්ට කර දෙන කෙනා මුන ගස්වන සේවා වෙළඳපොලවල් ඇත (වානිජයේදී "වෙළඳපොල" කියන්නේ ගැනුම්කරු හා විකුනුම්කරු හමුවන තැනයි). www.freelancer.com, fiver.com ආදි ඉතා ප්‍රචලිත එවැනි සේවා කිහිපයක්ම ඇත. ඒවායේ ඔබට නොමිලේ රෙජිස්ටර් විය හැකියි. රූප ඇඳීම, වෙඩ්අඩවි නිර්මානය කිරීම, සංගීත ඛණ්ඩ සාදා දීම, වාර්තා/රිපෝර්ට් ලිවීම, යම් යම් ගැටලුවලට පිලිතුරු/පැහැදිලි කිරීම් ලබා දීම, ගිනුම් සාදා දීම, ඉලෙක්ට්‍රොනික් පරිපථ නිර්මානය කිරීම, යම් යම් ගණනය කිරීම් සිදු කර දීම, ඇප්/ප්‍රෝග්‍රෑම් සාදා දීම ආදි ලෙස ඔබට සිතාගත නොහැකි තරම් විශාල පරාසයක රාජකාරි මෙම වෙබ් අඩවි හරහා සිදු කෙරේ.

ඉතිං, මෙවැනි සේවාවක් හා රෙජිස්ටර් වූවාට පසුව, ඔබේ දක්ෂතාවලට ගැලපෙන රාජකාරි ඔබට සිදු කළ හැකියි. එහිදී සේවා ලබා දෙන අයද  දසදහස් ගණනින් සිටින අතර, ඒවා ඉටු කර දීමට ලක්ෂ ගණනක පිරිසක් සිටී. එනිසා තරමක තරගයක් එහි ඇත. සාමාන්‍යයෙන් වෙන්දේසි (auction) ක්‍රමයට එය සිදු වේ. එනම්, කෙනෙකු තමන්ට අහවල් දේ කර ගැනීමට අවශ්‍ය යැයි එම වෙබ් සේවාවේ සටහන් කරයි. එවිට, එය සිදු කර දිය හැකි පිරිස් එය තමන් අච්චර මුදලකට (ඇමරිකානු ඩොලර්වලින් බොහෝවිට ගනුදෙනු සිදු වේ) කර දෙන්නම් යැයි ඉල්ලීම්/ලන්සු (bid) තබයි. ඔබත් එලෙස ලන්සු තැබිය යුතුය. එවිට ජොබ් එක (මෙහිදි job යනු ලබා දෙන රාජකාරියට කියන නමයි; අවශ්‍ය නම් project කියාද ඊට කිව හැකියි) ලබා දෙන තැනැත්තා (employer හෝ offeror කියා ඔහුට කිව හැකියි) ඒ සියලු දෙනා (bidder ලෙස මේ අයව හැඳින් වේ) සමඟම හෝ ඔහුගේ සිතට ඇල්ලූ කෙනෙකු හෝ කිහිප දෙනෙකු සමඟ චැට් කළ හැකිය. ඉන්පසු කෙනෙකුව ඔහු විසින් තෝරා ගැනේ. ඔබ උත්සහ කළ යුත්තේ ඔහු තෝරා ගන්නා කෙනා කොහොම හරි ඔබ වීමටයි. එනම්, ඔබ කැපී පෙනිය යුතුය. කැපී පෙනෙන්නේ කෙලෙසද? ඒ සඳහා ක්‍රම කිහිපයක් ඇත (ඇත්තටම එක් එක් සේවාවේ සුලු වශයෙන් වෙනස්කම් තිබිය හැකි වුවත්, මා පොදුවේ ඒවා කෙටියෙන් විස්තර කරන්නම්).

(අ) තමන්ගේ ඉංග්‍රිසි දැනුම හොඳවන තරමට ඔබව කැපී පෙනේ. මෙහිදී බොහෝවිට කටින් කතා නොකරන අතර, අකුරුවලින් චැට් කිරීමයි සිදු වන්නේ. ඔබ වුවත් කැමතිද ඔබ කියන දේවල් නොතේරෙන කෙනෙකු සමඟ වැඩක් කරන්නට? එනිසාම ටයිප් කරන වේගයද වැඩි වන තරමට හොඳය.

(ආ) සාමාන්‍යයෙන් ඔබ එවැනි සේවාවකට රෙජිස්ටර් වූවාට පසුව ඔබ දක්ෂ කුමන කුමන කාර්යවලටදැයි තේරීමක් කිරීමට සිදු වේ (මෙලෙස ඔබට තෝරා ගත හැකි ලැයිස්තුව සීමාසහිත වේ; බොහෝවිට 20කට අඩු ප්‍රමාණයකුයි තෝරා ගත හැක්කේ දෙතුන්සියයක් විශාල ලැයිස්තුවකින්). එනිසා ඇත්තටම තමන්ට කළ හැකි දක්ෂතා (skill) මෙහිදී හොඳින් විශාල ලැයිස්තුව කියවා බලා තෝරා ගත යුතුය. ඔබට පරිගනකයේ පෙන්වන්නේ එලෙස තෝරාගත් දක්ෂතාවලට ගැලපෙන ප්‍රොජෙක්ට්/ජොබ් පමණි. එනිසා නැවත කියන්නේ පරිස්සමින් මෙම ලැයිස්තුව තෝරාගත යුතු බවයි.

(ඇ) තමන් අහවල් අහවල් දේවලට දක්ෂ යැයි තමන් ප්‍රකාශ කළ පමණින් කියවෙන්නේ නැහැ ප්‍රොජෙක්ට් ලබා දෙන අය එය විශ්වාස කරයි කියා. එනිසා තමන් ඇත්තටම ඒ ඒ දේවලට දක්ෂ යැයි පෙන්වන ක්‍රමවේදයක්ද මෙවැනි සේවාවල ඇත. එනම් කුඩා බහුවරන ප්‍රශ්නපත්‍රයක් සහිත විභාගයක් කැමති නම් කළ හැකියි. එය උපරිම ලකුණු සහිතව පාස් වීමට උත්සහ කළ යුතුය. එසේ හොඳින් පාස් වූ විට, ඔබේ නමට ඉදිරියෙන් අහවල් විෂය සම්බන්ද විභාගය පාස් යැයි පෙන්වන ලස්සන කුඩා බැජ් එකක් දර්ශන වේවි. මෙය තරමක හොඳ කීර්ති නාමයකි තමන් එයට දක්ෂ යැයි පෙන්වන.

මෙලෙස එක් එක් දක්ෂතාවට විභාග වෙන වෙනම ඇත. යම් විභාග ගණනක් නොමිලේම ඔබට කළ හැකි අතර ඩොලර් 5ක් වැනි මුදලක් ගෙවා ඕනෑම වාර ගණනක් වුවද මෙම විභාග අවශ්‍ය නම් කළ හැකියි. නොමිලේ කරපු විභාගයක් තමන් පාස් වුවොත් තවත් වැඩිපුර විභාගයක් නොමිලේ කිරීමටද බොහෝවිට අවසර ලැබේ. ඇත්තටම ඔබ එලෙස කරන කරන විභාගය සමත් වේ නම්, විභාග සියල්ලම වුවද නොමිලේම කළ හැකිය. එහෙත් ෆේල් වුවොත් වැඩිපුර තවත් විභාග කිරීමට චාන්ස් නොලැබේ (එවිට මුදල් ගෙවා තවත් විභාග කිරීමට පහසුකම ඇත).

සමහරවිට එක් එක් දක්ෂතාව සඳහා එක් විභාගයක් නොව, මට්ටම් දෙක තුනක විභාග දෙක තුනක් වුවද තිබිය හැකියි. එවිට, පලමු මට්ටම පාස් වූවාට පසුව දෙවැනි මට්ටමේ විභාගයද, එයද පාස් වුවොත් තුන්වැනි මට්ටමේ විභාගයද කළ හැකිය. එවිට ඔබ ඉහල මට්ටමේ දැනුමක් ඒ ඒ විෂයන්ට ඇති කෙනෙකු ලෙස අන් අයට පෙනේ.

(ඈ) තමන්ගේ වැදගත්කම පෙන්වන රූපයක්ද සහිතව, තමන් ගැන හොඳ හා අවශ්‍ය දේවල් විතරක් සහිත විස්තරයක් සහිත profile එකක් සෑදීම වැදගත්ය. යම් උපාධියක් හෝ පිලිගත් සුදුසුකමක් තිබේ නම් ඒවාද සටහන් කළ හැකියි. තමන්ගේ පලපුරුද්ද ගැන ලිවිය හැකිය. ඕනවට වඩා වැලවටාරම් හෝ පුරසාරම් නොලියන්න.

(ඉ) තමන් එකින් එක ජොබ් බාරගෙන සාර්ථකව නිම කරන විට, එයද ඔබ "වැඩකාරයෙක්" කියා අන් අයට පෙන්වන ක්‍රමයක් වේ. බොහෝවිට ඔබට ජොබ් එක ලබා දෙන අයට ඔබ ගැන කමෙන්ට් එකක් කිරීමටද අවස්ථාවක් තිබෙන අතර, එසේ කරන කමෙන්ට් (feedback) අන් අයට කියවිය හැකියි ඔබේ ප්‍රොෆයිල් එක හරහා. ඉතිං ඔබ හොඳින් එම වැඩ නිම කර ඇත්නම් බොහෝවිට ඔවුන් ඔබ ගැන හොඳ කියාවි. එනිසා වැඩ අනා ගන්නේ නැතිව කිරීමට මුල සිටම වග බලා ගත යුතුය.

මෙම ෆ්‍රීලාන්සිං ක්‍රමය ගැන තව දුරටත් කරුණු කිහිපයක් මා ලියන්නම්. එනම් එවැනි සේවාවවකට රෙජිස්ටර් වූ පසුව ඉහත කියූ ලෙස අවශ්‍ය විභාග කර තමන්ගේ කීර්ති නාමය තහවුරු කර ගන්න. කලබල නොවන්න. සමහරුන් එතරම් සිතා නොබලා කරන්නම් වාලේ කරන්නට ගොසින් වැඩිදුර ගමනක් යන්නට බැරි වේ; එවිට වෙනත් නමකින් නැවත නැවත එකවුන්ට් සාදා ගනී. මෙවිට සිදු වන්නේ තමන්ව දිගු කාලීන සාමාජිකයකු ලෙස අන් අයට පෙන්වීමට බැරි වීමයි.

තවද, ආධුනික අයට එකවර ජොබ් නොලැබිය හැකියි. එනිසා එතරම් ලොකු (වැඩි මුදලක් ගෙවන/අය කරන) ජොබ්වලට එකපාර නොයන්න. ඩොලර් 30ක් 40ක් වැනි කුඩා ජොබ්වලට බිඩ් කරන්න. අනිත් අයත් බිඩ් කර තිබෙන ගණන් බලන්න. හැකි තරම් අවම බිඩ් අගයක් තබන්න. එලෙස ජොබ් කිහිපයක් කොහොම හරි ලබා ගන්න. එලෙස කිහිපයක් කර ගෙන යන විට ක්‍රමයෙන් ඔබට ලැබෙන ජොබ් ගණන වේගයෙන් වැඩි වේ. එවිට ඔබට සාධාරණ යැයි සිතෙන ගණන් ඉදිරිපත් කළ හැකියි.

මුදල පසුපසම නොයන්න. තමන් කරන ජොබ් එකේ කොලිටිය ගැන සිතන්න. ඔබට ලැබෙන මුදල සේම ජොබ් එක ලබා දෙන කෙනා සතුටට පත්ව ඔබ ගැන තබන ෆීඩ්බැක් කමෙන්ට් එකත් වටී. ඔබ ගැන ඍනාත්මක ෆීඩ්බැක් එකක් දුන් විට අන් අයට තේරෙන්නේ ඔබ වංචනිකයෙකු හෝ වැඩ බැරි කෙනෙකු කියාය. මෙහිදී සන්නිවේදනයද වැදගත් වේ. කොතරම් ඔබට කේන්ති ආවත් හැකි තරම් සැහැල්ලුවෙන් වැඩ කරන්න (ඔවුන් කියන කියන අනවශ්‍ය දේවල් කිරීම්ද නොකරන්න; එය ඔබේ සන්නිවේදන හා තර්ක කිරීමේ හැකියාව මත තීරණය වේ). ඇත්තටම සමහරවිට ඔවුන් සතුටට පත් වන විට, ඔවුන් පොරොන්දු වුණු මුදලටත් වඩා වැඩිපුර ගෙවයි.

ජොබ් එකට කොතරම් කාලයක් යනවාදැයි කිව යුතුයි. මෙහිදී ඇත්තටම හොඳ තක්සේරුවක් කර නිවැරදි කාලයක් දෙන්න. හා පැයකින් කර දෙන්නම් කියා දවස් දෙක තුනක් යන වැඩක් ගන්න එපා. කියපු කාල පරාසය තුල වැඩේ කර දෙන්න. කිසියම් හේතුවක් නිසා හෝ කාලය වැඩි පුර අවශ්‍ය වේ නම්, වහම ඒ ගැන ඔහු සමඟ කතා බහ කරන්න.

මුදල් ගනුදෙනු කිරීමේදී ගැටලු ඇත. ඔහු කැමති නැත ඔබට මුලින් මුදල් ලබා දී වැඩේ කරන්නට (මුදල් දුන් පසු ඔබ වැඩේ නොකර සිටිය හැකි නිසා); ඔබද කැමති නැහැ වැඩේ කරල දුන්නට පස්සේ මුදල් ගන්න (ඔහු මුදල් නොදී සිටිය හැකි නිසා). එකිනෙකාව නොදන්නා හා ඉන්න තැන්ද හරිහැටි නොදන්නා ලෝකයේ ඈත රටවල් දෙකක දෙදෙනා සිටින තත්වයක් තුල මෙම සැකය විශාල ලෙස පවතිනවානෙ.

ඊට කදිම විසඳුමක් අන්තර්ජාල වෙලඳපොල සේවා සපයන ආයතන විසින් ලබා දේ. මෙහිදී ඔබට හිමිවිය යුතු මුලු මුදල වැඩේ ලබා දෙන තැනැන්තා විසින් මෙම වෙළඳපොල සේවා සපයන ආයතනයේ ගිනුමක මුලින්ම තැන්පත් කරයි. මෙවිට ඔබ වැඩේ ඉවර කළාට පසු එම මුදල ඔබේ ගිනුමට යවන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැකියි. එම ඉල්ලීමට ජොබ් එක ලබා දුන් කෙනාගේ විරුද්ධත්වයක් නැතිනම් එම මුදල වහම ඔබට ලබා දේ.

එහෙත් ඔබ කර දුන් වැඩේ හරි නැතිනම් ඔහු එම මුදල රිලීස් කරනවාට විරුද්ධ විය හැකියි. එවිට "කුඩා නඩුවක්" ඉබේම ඇති වේ. ඔබලා දෙදෙනාම ඉදිරිපත් කරන කරුණු සලකා එම සේවා සපයන ආයතනය විසින් තීරණයක් ගනීවි. එහෙත් එලෙස ගැටලුකාරී නොවන අයුරින් නඩු ඇති නොවන අයුරින් සාමාන්‍යයෙන් ගනුදෙනු සිදු වේ.

සමහරවිට ජොබ් එක කොටස් වශයෙන් නිම කර කොටසින් කොටස භාර දිය හැකියි (milestones). එවිට එකවර අවසානයේ මුදල් ගෙවනවා වෙනුවට ඒ ඒ කොටස නිම කර ලබා දුන් පසුව මුලු මුදලෙන් කොටස බැඟින් ඔබට රිලීස් කර ගතද හැකියි.

ඉහත කුමන ආකාරවලින් හෝ ඔබ උපයන මුදල් ලංකාවට ගෙන්වා ගත යුතුය. මේ සඳහා බැංකු ඩ්‍රාෆ්ට් (චෙක් කියා පැවසුවත් මේවා ඇත්තටම ඩ්‍රාෆ්ට් වේ), ඩෙබිට් කාඩ්, ස්විෆ්ට් ට්‍රාන්ස්ෆර් ක්‍රමවලින් සිදු කර ගත හැකියි.

4. අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් සෙවීමේ තවත් ක්‍රමයක් ඇත. එනම් ලංකාවේ කොළඹ කොටස් වෙළඳපොලට (Colombo Stock Exchange) සම්බන්ද වී කටයුතු කිරීමයි. මෙය ඇත්තටම කොටස් වෙළඳපොලක් සමඟ සාමාන්‍ය ගනුදෙනු කිරීමකි. එකම වෙනස අන්තර්ජාලය හරහා එය ඔබටම ගෙදර සිට තමන්ට කැමති කැමති ආකාරවලින් කොටස් මිලදී ගැනීම හා විකිනීමට ඇති හැකියාවයි. අන්තර්ජාලය හරහා නොකර සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයට කරන විට තැරැව්කරු හරහා ඔහුට උපදෙස් දිදී ඔහු ලවා කොටස් මිලට ගැනීම හා විකිනීම කළ යුතු වෙනවානෙ. එවිට එක අතකින් ඔහුට කරදරයක් මොකද ඔබ පමණක් නොව තවත් අය වෙනුවෙනුත් ඔහු එලෙස කටයුතු කළ යුතු වෙනවා. එනිසා ක්ෂණිකබව නැත. එහෙත් තමන්ම කොටස් වෙලඳපොලේ පුවරුව බලාගෙන ක්ෂණයකින් එලෙස කොටස් ගනුදෙනු කළ හැකියි තමන්ගේ පරිගනකයේ ප්‍රෝග්‍රෑම් එක හරහා.

මෙහිදී ඔබට කොටස් වෙළඳපොල ගැන දැනුමක් අවශ්‍ය වෙනවා. කොටස් ගැනීම හා විකිනීම ආකාර කිහිපයකින් සිදු කළ හැකි අතර, මෙම ක්‍රමයේදී සාමාන්‍යයෙන් එක් දිනයක් තුල කොටස් ගෙන එදිනම කොටස් විකුනනවා යම් ලාභයක් තියාගෙන. මෙය day trading කියා හැඳින්වෙනවා. එක්තරා විදියක සූදි කෙලීමක් බඳුය. එහෙත් කිසිසේත් නීති විරෝධි හෝ සදාචාර විරෝධිද නොවේ. මාද මෙය යම් කාලයක සිදු කර තිබෙන අතර, ඇත්තටම හරි දැනුමක් ඇතිව කළොත් විශාල ලාභයක් ඉපැයිය හැකිය. කොටස් වෙළඳපොල හා අන්තර්ජාලය භාවිතා කිරීම යන කාරණා දෙක ගැනම දැනුමක් ඇති විට මෙය සිදු කරන හැටි අමුතුවෙන් කිව යුතු නොවේ (එනිසා ඒ ගැන වැඩි විස්තර නොකරමි).

5. නිවසේ සිට අන්තර්ජාලය හරහා යම් (බොහෝ විට ලංකාව තුල ඇති) ආයතනයකට සේවය කිරීම

මෙහිදී දුර සිට සිදු කළ හැකි සේවා කළ හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස, ලේකන හා වෙනත් දේවල් භාෂා පරිවර්තනය සිදු කිරීම, වෙබ් අඩවි ඔවුන් වෙනුවෙන් පවත්වාගෙන යෑම, යම් යම් ලේකන සකස් කිරීම, ඇඩ්වර්ටයිසිං ආයතනවලට ස්ක්‍රිප්ට් ලිවීම ආදිය සිදු කළ හැකියි. ඊමේල් හරහා බොහෝවිට ජොබ් එක සිදු කෙරේ. මුදල් ගෙවීම ඔවුන් විසින් තමන්ගේ බැංකු ගිනුමකට සිදු කරන ලෙස උපදෙස් දිය හැකිය. මෙයද මා ටික කාලයක් සිදු කර ඇත (ප්‍රසිද්ධ ඇඩ්වර්ටයිසිං ෆර්ම් එකක් සඳහා).

- - - - - - - - - - - - - -

ඉහත ආකාර හැරුනහම අන්තර්ජාලයේ වෙනත් ක්‍රම ගැනද තිබේවි; අර මුලදී පැවසූ ආකාරයට අන්තර්ජාලය හරහා මුදල් උපයන හැටි කියා දෙන පාඨමාලාවලද සඳහන් වේවි. එවන් සාර්ථක නොවන ක්‍රම කිහිපයක් ගැනද කෙටියෙන් සටහන් කරන්නම්.

අන්තර්ජාලය හරහා යම් යම් සමීක්ෂන ෆෝර්ම් පිරවීම එක් අසාර්ථක ක්‍රමයකි. මින් ඇත්තටම මුදලක් සෙවිය හැකි වුවත්, මාසයක් මැරීගෙන වැඩ කළත් රුපියල් දෙතුන් දහක්වත් සෙවිය නොහැකිය. මෙහිදී ඔබට පිරවීමට විවිධ ඔන්ලයින් ෆෝර්ම් ලබා දෙනවා. ඒවායේ ඔබ ඇත්තටම පුරවන්නේ බොරු විස්තර වේ. එය රැවටීමකි. කටක් හැර වෙනත් කෙනෙකුට කිව නොහැකි කැත වැඩකි.

තවත් නරක සූදු ක්‍රමයක් නම් forex trading වේ. ඇත්තටම ලංකාවේ නීතිය අනුව මෙය නීතිවිරෝධිද වේ. එසේ වුවත් ප්‍රසිද්ධියේම මේවා ජාතික පුවත්පත්වල දැන්වීම් පළ කරමින් හා පුහුනු ආයතනද පවත්වමින් සිදු කිරීම රටේ නීතියේ ඇති නිදිමත ගතිය පෙනේ. අනෙක් පසින් මෙය ඇත්තටම ෆොරෙක්ස් ගනුදෙනුවක් නොවේ. ඔබට එසේ දැනෙන විදියට සැකසූ ආකෘතියක් මත සිදු කරන සූදුවකි. එනිසා ඇමරිකාව වැනි නීතිය හොඳින් ක්‍රියාත්මක නොවන රටවල ආයතන විසින් මේවා සිදු නොකරයි.

*** මගෙන් අසා තිබෙන ගැටලුවකට පිලිතුරක් වශයෙනුයි මෙම ලිපිය ලියූවේ***
Read More »

Sunday, November 19, 2017

මෝහනය, මිථ්‍යාව, හා යථාරූපය

0
රූපවාහිනියේ නොවැම්බර් 16 වැනිදා ගිය බ්‍රහස්පතින්දා විකාශය වූ යථාරූප වැඩසටහන තුල මෝහනය යනු මිථ්‍යාවකි කියා එහි සිටි වෛද්‍යවරුන් කියන ලදි. මාද මෝහනය ගැන පොතක් ලියා ඇති අතර, ඒ නිසාදෝ http://www.tekcroach.tk/2015/06/hypnosis-1.html?showComment=1511065849381#c6278351186215924679 හි කමෙන්ටුවක් දමා ඒ ගැන කවුරුන් හෝ මාගෙන් විමසාද ඇත. ඊට දිය යුතු පිලිතුර දිගු වන බැවින් එහි කමෙන්ට් නොකර මා මෙම ලිපිය ලියමි.

පළමුව කිව යුත්තේ යථාරූප වැඩසටහන් මාලාව කාලීන හා වැදගත් බවයි. ඕනෑම හොඳ දෙයක නරක පොඩ්ඩක් හෝ තිබිය හැකියි යන්න සනාථ කරමින් යථාරූප වැඩසටහනේ දෝෂ ගණනාවක් තිබේ; මා මීට පෙරත් ඒ ගැන ලියා තිබේ. එනිසා සමස්ථ වැඩසටහන පෙල තුලම ඇති එම දෝෂ ගැන මා කතා කරන්නට යන්නේ නැත. එම දෝෂවලට වඩා වැඩි ප්‍රයෝජනවත්කමක් හා වැදගත්කමක් ඉන් ඉස්මතු වේ.

තවද, උක්ත වැඩසටහනත් ඊට මාස දෙකකට පමණ ඉහතදී විකාශය වූ මොලය හා කුඩා ළමුන් හදා වඩා ගත යුත්තේ කෙසේද යන්න පිලිබඳ කියා දුන් වැඩසටහනත් ඉතාම වැදගත් (විශේෂයෙන් කුඩා ළමුන් සිටින හෝ ළමුන් හැදීමට සිතා සිටින දෙමාපියන්ට) බවද සිහිපත් කළ යුතුය. එම වැඩසටහන් මා සිතන්නේ රූපවාහිනි සංස්ථාවේ වෙබ් අඩවියේ (හෝ බොහෝවිට යූටියුබ්හිද) තිබෙන නිසා ඩවුන්ලෝඩ් කර තබා ගැනීමට තරම් වටී.

දැන් මා මෝහනය මිත්‍යාවකි යන කතාවට හැරෙන්නම්. ඇත්තටම එම ප්‍රකාශය සමඟ මාද 99% ක් එකඟය. ඒ කියන්නේ මෝහනය යනු මිත්‍යාවක් නම්, මාද කුඩා පොතක් ලියා තිබෙන්නේ මිත්‍යාවක් ජනප්‍රිය කරවීමටදැයි මටම ගැටලුවක් ඇති වේ. එය එසේද සිදු වී තිබීමට පුලුවන. එහෙත් මෙතැන ඊට වඩා වෙනස් තත්වයක් පවතින බව පෙන්වීමට මා කැමතිය. මට මේ ගැන තර්ක හා අර්ථකථන රාශියක් ඇත. ඒවා ඔබද විමසා බලන්න.

එම යථාරූප වැඩසටහන්වල විද්‍යාව පැත්තට පක්ෂව සිටිමින් සහභාගි වන අතිශය බහුතරයට විද්‍යාව යනු නිරපේක්ෂ සත්‍ය හෙවත් යථාර්ථය හෙවත් යථාරූපය හෙවත් පරම සත්‍ය ලෙස දැනේ. එවිට විද්‍යාත්මක නොවන අන් සියල්ලම ඔවුනට මිත්‍යාව වේ. සමහර වෙලාවට එම විශ්වාසය ඔවුන්ව දැනුවත්වම හෝ නොදැනුවත්වම කලක් විද්‍යාවේම අංග ලෙස සැලකූ දේවල් පවා දැන් මිත්‍යා ලෙස ඔවුන් දකී. මෙම තත්වය නිසා සාධාරණබව සමහර අවස්ථාවලදී ඔවුන්ගෙන් දක්නට නොලැබේ. මා මෙම බ්ලොග් එකේම වෙනත් අවස්ථාවල යථාර්ථය හා විද්‍යාව ගැන කතා කර තිබේ. http://www.tekcroach.tk/2017/07/blog-post_9.html හා http://www.tekcroach.tk/2017/06/blog-post_8.html යනු එවන් මා ලියූ ලිපි දෙකකි.

කවුරුත් මුලින්ම සිහිපත් කරගත යුත්තේ නිරපේකෂ සත්‍යයක් තවම කවුරුන් හෝ විසින් ප්‍රත්‍යක්ෂව ඉදිරිපත් කර නොමැති බවත් විද්‍යාවේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථය එය සෙවීමද නොවන බවයි. විද්‍යාව යනු ඉතාම විශ්වාසදායි මිනිසා විසින් ගොඩනඟන ලද අතිවිශිෂ්ට දැනුම් පද්ධතියකි. බුදු දහම, අන් ආගමික දර්ශන, ජ්‍යොතිෂය ආදි දේවල්ද එවැනිම දැනුම් පද්ධති වේ (එම සමහර දර්ශන/ආගම්/දැනුම් පද්ධතිවල ඒවා මිනිස් නොවන දෙවියෙකු විසින් දේශිත යැයි කිව්වත් සත්‍ය නම් ඒවාද මිනිස් මනසේ නිර්මාන වේ). මෙවැනි දැනුම් පද්ධති විද්‍යාව තරම් උත්කෘෂ්ට නොවේ; විශ්වාසදායි නොවේ; සාධාරණ නොවේ. එනිසා එම දැනුම් පද්ධතිවල කතා කරන කාරණාවලට විද්‍යාවෙන් විස්ථාපනය කළ හැකි කරුණු නිර්මාණය වන විට එම පැරණි දැනුම් පද්ධති ක්‍රමයෙන් අභායවට යැවිය හැකිය.

එහෙත් විද්‍යාවද ඇතුලු මේ කිසිම දැනුම් පද්ධතියක් යථාරූපී හෙවත් නිරපේක්ෂ සත්‍ය නොවන බව හැමවිටම මතක් විය යුතුය. විද්‍යාව ගොඩනැඟෙන විද්‍යාත්මක ක්‍රමයට යටත් නොවන සියල්ල අවිද්‍යාත්මක යැයි හැඳින්විය යුතුය. මිත්‍යාව යනු නිරපේක්ෂ සත්‍යට විරුද්ධ වචනයයි. ඒ අර්ථයෙන් ගත් විට විද්‍යාවද මිථ්‍යාවකි (එහෙත් අප එසේ නොකියන්නේ මිත්‍යාව යන්න අවිද්‍යාත්මක යන පටු අර්ථයෙන්ද බොහෝවිට භාවිතා කෙරෙන නිසාය). එනිසා එකවරම බැලූබැල්මට කිසිම දෙයක් එකවර මිත්‍යාව යැයි කිව නොහැකිය. එහි සංකීර්ණතා තිබේ. අවිද්‍යාත්මක වූ පමණින් එය මිත්‍යා යැයි පැවසිය නොහැකිය. යමක් අවිද්‍යාත්මක යැයි සැනින් තීරණය කළ හැකිය; ඒ සඳහා හොඳ විද්‍යා දැනුමක් තිබීම ප්‍රමාණවත්ය. එහෙත් යමක් මිත්‍යා යැයි පැවසීමට විද්‍යා දැනුමින් පමනක් කළ නොහැකිය.

සමහර දේවල් පහසුවෙන්ම මිත්‍යා යැයි කිව හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, මා කුඩා ළමුන්ට යම් සුරංගනා කතාවක් නිර්මානය කරනවා යැයි සිතමු. සමහරවිට කුඩා ළමුන්ට එය සත්‍යයක් සේද දැනිය හැකිය. නත්තල් සීයා ඇත්තටම සිටී යැයි මාද කුඩා කාලයේ විශ්වාස කළෙමි. එහෙත් ඒවා හුදු ප්‍රබන්ද බව කවුරුත් දන්නේ එම කතා එක්කෝ කවුරුන් හෝ ප්‍රබන්ද කර තිබෙන බව, නැතිනම් එම කතාව/විශ්වාසය කාලාන්තරයක් තිස්සේ විකාශය වූ සැටි කවුරුත් දන්නා නිසාය. ඒවා මිත්‍යා වේ. ජ්‍යොතිෂය මිත්‍යාවක් යැයි එවන් සරල ක්‍රමයකින් පෙන්වාදිය නොහැකිය. ඒ සඳහා වෙනත් මඟක් ගත යුතුය (ජ්‍යොතිෂයද මිත්‍යාවක් බව පෙන්වාදිය හැකියි ඇත්තෙන්ම).

මෝහනයත් ඒ අනුව මිත්‍යාවක්ද? මෝහනය අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම යතාර්ථය/පරම සත්‍ය නොවිය හැකිය. එපරිද්දෙන්ම විද්‍යාවද පරම සත්‍ය නොවන වග පෙරත් මා සටහන් කර ඇත. මෝහනය යනු විද්‍යාත්මකද නොවිය හැකිය. වසර කිහිපයකට පෙර ලියූ මගේ මෝහනය පිලිබඳ පොතෙහිද මා මෝහනය විද්‍යාත්මක නොව, විද්‍යාභිමුක (science-oriented) විෂයක් යැයි කියා ඇත. ඊට හේතුව නියම විද්‍යාව වන්නේ භෞතික විද්‍යාව හා කෙලින්ම ඉන් ව්‍යුත්පන්න වන රසායන විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව වැනි විද්‍යාවන්ය.

එහෙත් විද්‍යාත්මක ක්‍රමයේ ඇති විශ්වාසදායි සාර්ථක ස්වභාවය නිසා එම ක්‍රමවේදය අඩුවැඩි වශයෙන් යොදා ගෙන වෙනත් විෂයන්ද ක්‍රමවත්ව අධ්‍යනය කිරීමට යොදා ගෙන ඇත. සමාජ විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව ආදිය ඊට උදාහරණ වේ. එහෙත් මේවා සත්‍ය ලෙසම විද්‍යාවන් නොවේ. හෙට ලෝකයේ යම් රටක අමුතුම දේශපාලන හෝ ආර්ථික හෝ ක්‍රමවේදයක් යම් කෙනෙකුගේ සිතැඟි අනුව හඳුන්වාදිය හැකිය. එහෙත් එලෙස භෞතික විද්‍යා අංගයක් සිතැඟි අනුව හඳුන්වාදිය නොහැකිය.

එනිසා මෙම දෙවර්ගය වෙන් කොට හඳුනා ගැනීමට වචන දෙකක් ඇත. භෞතික විද්‍යාව වැනි නියම විද්‍යාවන් "දෘඩ විද්‍යා" (hard science) ලෙසද, සමාජ විද්‍යාව වැනි "විද්‍යාභිමුඛ විෂයන්" "මෘදු විද්‍යා" (soft science) ලෙසද හඳුන්වමු. ඇත්තටම මෝහනයද ඇතුලත්ව මනෝවිද්‍යාවද (තවම) අයත්වන්නේ මෘදු විද්‍යා යටතටයි. මෝහනය (hypnosis) යනු මිත්‍යාවක් යැයි චකිතයක් නැතිව සමහරුන් පවසන්නට ඉදිරිපත් වුවත්, එපරිද්දෙන්ම මනෝවිද්‍යාව (psychology) යනුද මිත්‍යාවක් යැයි පවසන අය විරලය.

යථාරූප වැඩසටහන තුලත් බොහෝ අන් තැන්වලත් මෝහනය මිත්‍යාවක් යැයි පැවසීමට ගන්නා එක් කාරණයක් වන්නේ එය මෝහනයේ ආදිකර්තෘ ඇන්ටන් මෙස්මර් විසින් හඳුන්වාදුන් ක්‍රමවේදයේ දොස් පෙන්වා දෙමින්ය. මෙස්මර්ගේ ක්‍රමය යම් චුම්භක බලයක් (animal magnetism) මත ක්‍රියාත්මක වන්නේ යැයි විස්තර කෙරුණු දෙයකි. එම පැහැදිලි කිරීම සාවද්‍ය බව විද්‍යාව මෙතරම් නොදියුණු එකලම ඔප්පු විය. එහෙත් ඉන්පසුව එය ගැන ගැඹුරට විමසා බලා මෝහනය මෙස්මර්ගේ පැහැදිලි කිරීමට වඩා ගව් ගණනක් ඉදිරියට ගොස් ඇත. එහෙත් අපේ අය තවමත් මෙස්මර්ගේ සොහොන් කොත වටා වැලපෙමින් සිටී. වෛද්‍ය විද්‍යාව තුල එවන් තත්වයන් තිබී නැතිද? එවිට අප එවන් පැරණි පැහැදිලි කිරීම් පෙන්වා වෛද්‍ය විද්‍යාව ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේද? යමක් විකාශය වෙමින් දියුණු වන විට, අවශ්‍යයෙන්ම ආරම්භක අවධිය සාවධ්‍ය වේ. මෝහනයටත් අන් සියලු ක්ෂේත්‍රවලටත් එය පොදු ධර්මතාවකි.

ඇත්තටම මෝහනය මිත්‍යා යැයි පවසන බොහෝ අය දැන් පවතින දියුණු මෝහනය ඉගෙන ගෙන නැති බවක් පෙනේ. එය පැහැදිලිව කිව හැක්කේ එවුන් මෝහනය විස්තර කිරීමට යොදා ගන්නා වචන හා විස්තර කරන විදියයි. උදාහරණ ලෙස, තවමත් මෝහනය මෙස්මර්ට ඈඳා කතා කිරීමෙන්ම තමන්ගේ මෝහනය පිළිබඳ අල්ප දැනුම ප්‍රදර්ශනය වේ. ඒ අය මෝහනය ගැන දන්නේ තමන් කියවන තමන්ගේ විෂයන්ට අදාල පොත්වල "මෝහනය යනු බ්ලා බ්ලා බ්ලා..." ආදි ලෙස තිබෙන වගන්ති එලෙසම විශ්වාස කරමිනි; තමන්ගේ ගුරුන් කියන දේම විශ්වාස කරමිනි. ඇත්ත වශයෙන්ම අපද භෞතික හා අනෙක් විද්‍යාවන්ද ඉගෙන ගත්තේ හා ඉගෙන ගන්නේ එලෙස තමයි. සෑම ලොකු කුඩා දෙයක්ම පර්යේෂනාගාරයේ පරීක්ෂා කර කර සිටින්නට ගියොත් ජීවිත කාලයත් මදි වේ එම විෂය ප්‍රත්‍යක්ෂ අවබෝධයෙන්ම ඉගෙන ගෙන අවසන් කිරීමට. එහෙත් එහි අනිටු අතුරු ප්‍රතිපලයක් වන්නේ අර ලෙසට සමහර කරුණු ගැන අල්ප දැනුමක් ඇති වීමයි.

තවද, ආරම්භයේ සිටම වෛද්‍ය විද්‍යාවෙන් මෝහනයට කුඩම්මාගේ සැලකිලි ලැබේ. එය මෙස්මර්ට පවා අත්විඳින්නට සිදු වූ දෙයකි. අදටත් එම තත්වය එලෙසම තිබේ.

කෙසේ වෙතත් මෝහනයට සමහර ඍජුවම අවිද්‍යාත්මක අද්භූත දේවල් සම්බන්ද වී තිබේ. එය මෝහනය මිත්‍යා ගොඩට දැමීමට හේතු විය හැකිය. අතීත භවයන්ට ගෙන යෑම, වෙනත් ආත්ම සමඟ සම්බන්ද වීම ආදී කිසිම ලෙසකින් විද්‍යාත්මක නොවන දේවල් මෝහනයට කවුරුන් හෝ විසින් ඈඳා තිබේ. ඉතිං විද්‍යාවෙන් පිලිනොගන්නා එවන් දේ තිබෙන විට මෝහනය නොව වෙනත් ඕනෑම දෙයක් වුවද විද්‍යාවෙන් බැහැර කිරීමට පෙළඹීම අරුමයක් නොවේ. මෙවැනි අවිද්‍යාත්මක සංකල්ප නියම සම්මත මෝහනය තුල නොපවතින
බව ඉගෙන නොගෙන ගෙඩි පිටින්ම මෝහනයෙන් ආත්ම සමඟ කටයුතු කරනවා, පෙර භවයන්ට ගෙන යනවා ආදී කරුණු තිබෙන නිසා එය මිත්‍යා යැයි පැවසීමෙන් නැවත වරක් ඔප්පු වෙනවා එවුන් ඇත්තටම මෝහනය ගැන හරි දැනුමක් නැතැයි කියා. දෘඩ විද්‍යා (විශේෂයෙන් ක්වන්ටම් විද්‍යාව) වටාද එවන් මිත්‍යා ඕනෑ තරම් විවිධ අය විසින් දවටා තිබේ. එහෙත් අප කිසිදා කියනවාද භෞතික විද්‍යාව "අවිද්‍යාත්මක" යැයි කියා?

විද්‍යා උගත් සමහර අයට අධිමානය හෝ අධිවිශ්වාසය තිබේ. එයත් මානසික ව්‍යාධියකි. මෙවන් තත්වයක් මීට බොහෝ කාලයකට පෙර භෞතික විද්‍යාව තුලද තිබී ඇතැයි මා පතපොතේ කියවා ඇත. තාපගතික විද්‍යාවේ සීග්‍ර දියුණුවක් ඇති විය. එවිට එකල සිටි සමහර නමගිය ප්‍රසිද්ධි විද්‍යාඥයන් පවා විශ්වාස කර තිබෙන්නේ විද්‍යාව දැන් පරිපාකයට පැමින ඇති බවත්, මීට වඩා විද්‍යාව තව දියුණු කිරීමට නැති බවත්ය. මොලේ හා නියුරෝන ආශ්‍රිත වෛද්‍ය විද්‍යාවන් උගත් අයට මෙම ව්‍යාධිය බහුලවම ඇත. ලස්සනම කාරණය වන්නේ අද වන විට විවිධ විද්‍යාත්මක උපකරණ (fMRI, PET වැනි) දියුණු වී විශාල දැනුමක් ඇතිව මෙලෙස පැවසුවත් මෙම උපකරණ නැතිව මෙතරම් දැනුමක් නැති කාලවලත් ඔවුන් එලෙසම හැසිරී තිබේ. ඒ කියන්නේ තාක්ෂණයේ දියුණුවෙන් වියුක්තව ඉබේම ඔවුන්ට එවැනි මානසිකත්වයක් හැම කාලයේම තිබී ඇත. මට පෞද්ගලිකවම එසේ ඔවුන් හැසිරීමට හේතුවක්ද සිතේ (මොකද මටද මනෝවිද්‍යාව උගත් මගේ මිතුරන්ටද එසේ දැනී තිබේ).

මොලය හා මනස යනු මිනිසාව අදටත් විෂ්මයට පත් කරන වැඩි දැනුමක් ඒ ගැන නැති ශරීර අංගයකි. ඒ ගැන වැඩි දැනුමක් නැතත් එය අපව පාලනය කරන බව අතීතයේ සිටම විශ්වාසය තිබුණි. ඉතිං එවන් අංගයක් ක්‍රමානුකූලව ඉගෙන ගත් විට සෑම මිනිසෙකුම හැසිරෙන විදිය පුරෝකතනය කළ හැකි බව සියුම්ව අපට දැනේ (එය ඍජුවම කීමට බොහෝ දෙනා ඉදිරිපත් නොවුවත්, ඇත්ත කතාව නම් එය එසේ දැනේ; මනෝවිද්‍යාව උගත් අය මෙම ලිපිය කියවනවා නම් තමන්ට එසේ සිතී නැතිදැයි අවංකවම මතක් කර බලන්න). ඒ කියන්නේ තමන් දැන් මහා කෙරුමෙක් බවට පත්ව ඇත. මිනිස් මොලයත්, ඒ මඟින් සමස්ථ මිනිස් ක්‍රියාකාරම්ද දැන් විනිවිද දැකිය හැකි යැයි දැනේ. තමන් දැන් සර්වඥතා ඥානයෙන් යුතුය!

එහෙත් සත්‍ය නම් ඊට ඉඳුරා වෙනස්ය. අදටත් මොලයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ගැන ඉතා හොඳ දැනුමක් අපට නැත. අදට අවුරුදු 10කට පෙර මොලය ගැන උගත් විශේෂඥයකුද කියා තිබෙනු ඇත්තේ "මොලය ගැන අප බොහෝ දන්නා" බවයි. වසර 10කට පසුව අද සිටින විශේෂඥයකුත් කියාවි එම දෙයම. එහෙත් පුදුමයට කාරණය වන්නේ එදාට වඩා සිය දහස් ගුණයක නව දැනුමක් අවුරුදු 10කට පසුව අප මොලය ගැන දැනගෙන ඇත. තවත් අවුරුදු 10කින්ද මෙම තත්වය මෙලෙසම පවතින බව මා කැට තියා දැන් කියමි. තත්වය එසේ තිබියදී මොලේ ගැන විශේෂඥයන් අර මා කියූ මානසික ව්‍යාධියෙන් යුතුව අදහස් පළ කරයි. එය විද්‍යාවේ දෝෂයක් නොව, පුද්ගල දෝෂයක් ලෙස සැලකිය යුතුය. කවුරුන් මොනා කිව්වත් විද්‍යාව දවසින් දවස දියුණු වී අපට පෙර නොවූ අත්දැකීම් ලබා දේ.

මනස යනු මොලය හා සමස්ථ ස්නායු පද්ධතියේම ප්‍රතිපලයක් යැයි විද්‍යාවෙන් සනාථ වෙමින් පවතී. ඒකෙන් කියවෙන්නේ නැහැ මනස යන සංකල්පය අවශ්‍ය නොවන බව. අර ටීවී වැඩසටහන තුල මනස වැඩක් නැතැයි මොලය යන සංකල්පය තිබුණහම ඇති වැනි අදහසක් ගම්‍ය විය. එය මහා උද්දච්ච මතයකි. විද්‍යාව යනු හුදු ආකෘති පමණි. එකම දෙයක් සඳහා විවිධ ආකෘති කිහිපයක් තිබිය හැකි බවත්, අවස්ථානුකූලව ඉන් පහසු ආකෘතිය භාවිතා කළ හැකි බවත් අප දන්නවා. අපට මෙසේ තර්ක කළ හැකිය. මොලයද ඇතුලුව සමස්ථ ශරීරය යනු යම් රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වයකි. ඒවා අණුවලින් සෑදී තිබේ. අණු පරමාණුවලින්ද, පරමාණු පරම අංශු (ක්වාර්ක්, ඉලෙක්ට්‍රෝන වැනි) වලින්ද සෑදී තිබේ. එවිට, පදනම් විද්‍යාව වන භෞතික විද්‍යාවේ ක්වන්ටම් න්‍යායන් මඟින් මේ සියල්ල විස්තර කළ හැකි විය යුතුය.

මට ආදරයක් යම් ලස්සන කෙල්ලක කෙරෙහි ඇති වූ විට, අපට හැකි විය යුතුයි අහවල් අහවල් ක්වාර්ක් ආදි පරමඅංශු අහවල් අහවල් ආකාරවලින් ක්වන්ටම් විද්‍යාත්මක සංසිද්ධි ඔස්සේ හැසිරේය කියා. එහෙත් එවන් දැනුමක් හා ඒ ඔස්සේ සැකසූ ආකෘති විද්‍යාව තුල තවමත් නැත. මෙය විද්‍යාවේ දෝෂයක් නොව; එම තත්වය දක්වා විද්‍යාව දියුණු කෙරෙමින් පවතී.

අඩුම ගණනේ මට ඇති වූ එම ආදරය මොලය ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීමට පවා තවමත් ඔවුන්ට බැරිය. ඔවුන් බොහෝවිට තවමත් මොලයේ බොහෝ ක්‍රියාකාරිත්වයන් විස්තර කරනවා (describe) මිස පැහැදිලි කරන්නේ (explain) නැත. පැහැදිලි කිරීම හා විස්තර කිරීම අතර ඉතා විශාල වෙනසක් පවතී. විද්‍යාත්මක වීමට නම් පැහැදිලි කිරීම මිස විස්තර කිරීම් අවශ්‍ය නැත. මට ආදර සිතුවිලි ඇති වන විට යම් ස්කැනර් උපකරණයකින් බලා මොලයේ අහවල් කොටස සක්‍රිය වන බව ඔවුන්ට කිව හැකිය. ඊට එහාට ගොස් අහවල් අහවල් රසායනික අහවල් විදියට නිපදවෙන බවද සොයාගත හැකිය. ඒ සියල්ලම විස්තර කිරීම් පමණි. පැහැදිලි කිරීම් නොවේ.

මට සාමාන්‍යයෙන් ඕනෑම කෙල්ලක දුටු විට හැඟීම් ඇති වේ. එහෙත් මටම දැනෙනවා එම හැඟීම්වල විවිධත්වයක් තිබෙන බව. ඉතිං ඒ එක් එක් අවස්ථාවලදී ඔවුනට හැකිද මොලය ඇසුරින් එම විවිධත්වයට හේතුව සොයා මට කියා දෙන්නට. එය හරියට ඔබේ අතේ ඇඟිලිවලින් ඇතිවන ඡායාවෙන් බිත්තිය මත යම් යම් හැඩ මවන්නා සේය. එලෙස බිත්තියේ සෑදෙන රූපවලට වඩා ඇඟිලි එ් ඒ අවස්ථාවලදී කොතරම් වෙනස්ද බලන්න. බිත්තියේ ඇතිවන ඡායාවට වඩා බොහෝ කරුණු සත්‍ය ලෙසම ඇඟිලිවල පවතී. මොලය ගැන තවමත් අපද ලබා ගන්නේ අර බිත්තියේ ඇති වන ඡායා දැනුමකි. මොලය සම්බන්දව විද්‍යාව තවත් බොහෝ දියුණු වීමට තිබේ. එතකල් එම විෂය උගත් අය තම උද්දච්චකම පාලනය කිරීමට සිදු වේ.

මනස වැඩක් නැහැ මොලය තිබුණහම ඇති යැයි පැවසුවත් ඔවුන්ගේ සමහර විස්තර කිරීම්වල ඇත්තටම මනස යන සංකල්පයේ අවශ්‍යතාව සැඟව තිබේ. ජාන හා පරිසරය විසින් ජීවී ලක්ෂණ තීරණය කරන බව ඔවුනුත් විද්‍යාව තුලත් පිළිගත් මතයයි. ජාන යනු හුදෙක් භෞත-රසායනික ක්‍රියාවලියකි (එය පරිගනක හාඩ්වෙයාර් කොටස වැනිය). එහෙත් ජීවියා උපන් පසු ඇති වන පරිසර සාධක ගැන විමසා බලන්න. එය හරියට පරිගනක සොෆ්ට්වෙයාර් කොටස වැනිය. මෙන්න මෙම සමස්ථ ක්‍රියාකාරිත්වය නොවේද අප මනස යන තනි සංකල්පය මඟින් ආවරණය (encapsulate) කරන්නේ? මනස යනු මොලය හා සමස්ථ ස්නායු පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය විය හැකිය. ඒ ගැන ගැටලුවක් නැත. එහෙත් විද්‍යා ආකෘතියක් ලෙස මනස යොදා නොගැනීමට අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම හේතුවක් තිබිය යුතුද? අප දන්නවා psychiatry හා medical science විසින් psychology නිතරම වාගේ අවඥාවට ලක් කරනවා. මට අද වගේ මතකයි වසර බොහෝ ගණනකට උඩදී ස්වාධීන රූපවාහිනියේ ප්‍රචාරය වූ එක්තරා දොරමඬලාව වැඩසටහනකදී මහාචාර්ය කාලෝ ෆොන්සේකා මනෝවිද්‍යාව දෙකහි පනහට දා කතා කළා මනෝරෝග විශේෂඥ හරිස්චන්ද්‍ර මහතා ඉදිරියේම (දැන් හරිස්චන්ද්‍ර මහතා ජීවතුන් අතර නැත). මෙයම තමයි මෝහනයට සිදු වූයෙත්.

සිතුවාට වඩා ලිපිය දිගු වන බැවින් තවත් කරුණු කිහිපයක් කීමට තිබුණත් මා මෙය අවසන් කරමි. මෝහනය යථාරූපය නොවන බවත්, 100% විද්‍යාත්මක නොවන බවත්, එය මෘදු විද්‍යාවක් බවත්, ඒ වටා මිත්‍යාවන් විශාල ප්‍රමාණයක් පවතින බවත්, නමුත් ඒ කිසිවකින් මෝහනය මිත්‍යාවක් බව ඔප්පු නොවන බවත් අවසාන වශයෙන් සටහන් කිරීමට සිදු වේ. එය හරියාකාරයෙන් මිත්‍යාවක් ලෙස කවුරුන් හරි පැහැදිලිව පෙන්වා දෙන්නේ නම්, එය පිලිගැනීමට මා තුල කිසිදු අපහසුතාවක් නොමැති බවත් කීමට කැමැතිය. අවශ්‍ය වන්නේ පවතින ස්ථානයේ සිට නිමේෂයක් පාසා වඩා සාධාරණ, ඵලදායි, විශ්වාසදායි තත්වයකට පත් වීමයි. විද්‍යාව පුද්ගලානුබද්ධ නොවිය යුතුය. කෙනා කෙනාගේ ආශාවන් හා විශ්වාසයන් හා මතයන් වෙනස්ය. ඒවා අන්‍යන් සමඟ බෙදා හදා ගැනීමද ඉතා හොඳ තත්වයකි. ඒ සෑම දෙයක්ම විද්‍යාවම නොවිය හැකිය. එය විවිධ විෂයන් ගැන කෙල පැමිණි අයටත් මටත් ඔබටත් පොදුය.


Read More »

Wednesday, November 8, 2017

අවසන් වතාවටත් සයිටම්

4
සයිටම් අර්බුදය ගැන මේ වන විට මාද පෝස්ට් කිහිපයක් පළ කර ඇත. අවසන් වරටත් ඒ ගැන යමක් ලියා තබන්නට සිතුණි. ඇත්තටම සමාජ, දේශපාලය, ආර්ථික, ලෝක ප්‍රවණතා ආදි ලෙස අනේකවිධ ඉතා බැරෑරුම් ගැටලු ගැන රාජ්‍යයේත්, ආණ්ඩුවෙත්, විද්‍යාර්ථින්ගෙත් අවධානය යොමු විය යුතුව තිබුණත්, ලංකාවේ කරුමක්කාර කාලකන්නින් දැන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ රටේ වෙනත් වැදගත් ගැටලු නැතිවා සේ එක් ආයතනයක් ජාතික ගැටලුවක් කරගෙන සිටීම කොතරම් නූගත්කමක්ද?

රට තුල පෞද්ගලික අංශය මේ වන විට ඉතා ශක්තිමත්ය. පෞද්ගලික රෝහල් ඕනෑ තරම් තිබේ; හැම දොස්තරයෙකුම පෞද්ගලික සායන පවත්වාගෙන යයි. පෞද්ගලික පාසල් තිබේ; පාසල් යන සෑම ළමයකුම මුදල් ගෙවා ටියුෂන්ද යයි. මේ ආදී වශයෙන් රජයක් විසින් පවත්වාගෙන යා යුතු සේවා කිහිපයක් හැරෙන්නට (හැඳුනුම්පත් ලබා දීම, පාස්පෝට් ලබා දීම වැනි) අන් සියලු සේවා මුදල් ගෙවා ලබා ගත හැකි මට්ටමට රට පත්ව ඇත. තවද, පිටරට ගොස් මුදල් ගෙවා වෛද්‍ය උපාධිද ලබා ලංකාවේ වෛද්‍යවරුන් විය හැකියි. තත්වය එසේ තිබියදී රට තුල මුදල් ගෙවා වෛද්‍ය උපාධියක් ලබා ගැනීමට ඇති ශුද්ධමය වූ නොහැකියාව කුමක්ද?

කෙනෙකු තර්ක කරන්නේ වෛද්‍යවරුන් මිනිස් ජීවිතත් සමඟ ඍජුවම කටයුතු කරන නිසා වෛද්‍යවරුන් බිහිකිරීම රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවයි. මොලේ තිබෙන ඕනම කෙනෙකුට තේරෙනවා සිවිල් ඉංජිනේරුවන්ද, තවත් වෙනත් වෘත්තිකයන්ගේද තත්වය එයමයි. එනම්, සිවිල් ඉංජිනේරුවකු කළ ඉදිකිරීමක් කඩා වැටීමෙන් එකවර මිනිස් ජීවිත සිය ගණනින් හෝ දහස් ගණනින් විනාශ විය හැකිය. එහෙත් කිසිවෙකු පෙලපාලි යන්නේ නැත්තේ ඇයි ඉංජිනේරුවේදයන්ද රජය විසින් පමණක් ඉගැන්විය යුතුය කියා?

ඇත්ත වශයෙන්ම ලංකාව වැනි රටක රජයෙන් කරන දේකට වඩා විශ්වාසයක් පෞද්ගලික අංශය කෙරෙහි තැබිය හැකිය. ලෝකයේ අන් තැන්වලත් විශ්වාසදායි ලෙස පෞද්ගලික අංශ වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය ලබා දේ. එම රටවල ඒවා ලාභ ලබන ආයතන වශයෙන්ද ලාභ නොලබන ආයතන වශයෙන්ද පවත්වාගෙන යන්නේ යන ගැටලුව දැන් ලංකාවට වලංගු නොවන්නේ සයිටම් වෛද්‍ය පීඨයද ලාභ නොලබන තත්වයට පත් කිරීමට රජය එකඟ වී ඇති නිසාය. ඇත්ත වශයෙන්ම සිදු විය යුත්තේද එයයි. මීට බොහෝ කාලයකට පෙර මෙම තීරණය ගැනීමට අශ්වයා ගියාට පසු ඉස්තාලය වහන නපුංසක ජනපතියා හා නපුංසක අගමැත්තා ප්‍රමුඛ කයිවාරු ආණ්ඩුවට බැරි වුණේ සුපුරුදු දේශපාලන බෙලහීනතාව නිසාය. මහා බැංකු මංකොල්ලය හා අනෙක් බොහෝ ගැටලුවලදීද ජනපති හැසිරී තිබෙන්නේ එලෙසය.

මහින්ද රාජපක්ක හා උගේ පාර්ලිමේන්තු පොදු විපක්ෂ හොර හා මැර කල්ලිය ගැන මා මෙහිදී කතා නොකරන්නේ උන් නිකංම නගර සෝභිනියන්ගේ තත්වයට පත්ව ඇති කිසිම වැදගම්මකට නැති එවුන් ටිකක් නිසාය. 

දැන් වෙදහොරුන්ගේ සංගමය නිහඬ වී ඇත. ප්‍රෝඩාව දිගටම කරගෙන යා නොහැකි බවත්, දිගටම නිතර නිතර ස්ට්‍රයික් කරන්නට යෑමෙන් තමන්ටද ප්‍රයිවට් ක්ලිනික්වලින් ලැබෙන ආදායම අඩු වීමත්, තවදුරටත් පොදු ජනයාගේ ඉවසීමේ රතු කට්ට පැන ගුටිකන තත්වයක් ඇති වී තිබෙන නිසාය. කෙසේ වෙතත්, මොන හේතුවක් නිසා හෝ උන් මෙම මෝඩ සටනින් ඉවත් වීම රට වැසියන්ට අස්වැසිල්ලකි.

එහෙත් මේ වන විට වෛද්‍ය පීඨ සිසුන්ගේ දෙමාපියන් යැයි කියා ගන්නා කාලකන්නින් පිරිසක් ඉස්මතුව ඇත. මෙම සයිටම් ගැටලුවේදී උන්ට තිබෙන රුදාව මට තවමත් වටහා ගැනීමට නොහැකිය. තම වෛද්‍ය සිසු දූපුතුන් දේශනවලට සහභාගී නොවීම නම් උන්ට තිබෙන ගැටලුව ඊට කළ යුත්තේ තම දරුවන්ට තරවටු කර බාප්පොච්චිලා අම්මණ්ඩිලා මෙන් නොහැසිරෙන ලෙස අවවාද කොට දේශනවලට සහභාගී කරවීමයි. එහෙත් කාගේ හෝ බළල් අතක් වශයෙන් උන්ද මෙම මෝඩ සටනේ දැන් පෙරමුණු ගෙන ඇත.

හරිනම් උපවාස කළ යුත්තේ රජයේ වෛද්‍ය විද්‍යාලවලට ඇතුලු වීමට ලකුණක් දෙකක් අඩු වීම නිසා එම වරප්‍රසාදය අහිමි වෙච්ච ළමුන්ගේ දෙමාපියන්ය. තමන්ගේ දරුවන් දැනටමත් එම වරප්‍රසාදය හිමි කරගත් දෙමාපියන්ට සයිටම් ගැටලුවේදී ඇති කැසිල්ල තේරුම්ගත නොහැකිය. එනිසා රජය උන්ව සතපහකට නොසලකා කටයුතු කළ යුතුය.

රජය දැන් අරන් තිබෙන ස්ථාවරය යහපත්ය. ලාබ නොලබන ආයතනයක් වශයෙන් සයිටම් වහම ස්ථාපිත කළ යුතුය හොඳ ගුණාත්මක තත්වයක් හෝ පුහුණුවීම් සමඟම. තවත් එවැනි වෛද්‍ය පීඨද එම ආකෘතියෙන්ම බිහි කළ යුතුය. ඉන්පසු වෙනත් ක්ෂේත්‍රයන්හි පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාලද ලාභ නොලබන තත්වයට පත් කිරීමට කවුරුත් උද්ඝෝෂනය කළ යුතුය. එවන් උද්ඝෝෂනවලට අපද ඉතා කැමැත්තෙන් සහභාගී වීමට කැමතිය.
Read More »

Saturday, October 21, 2017

දෛශික ගැන පොත ඩවුන්ලෝඩ් කර ගැනීමට

4
කොටස් වශයෙන් පළ කළ දෛශික පාඩම් මාලාවේ තනි pdf ෆයිල් එක පහතින් ඩවුන්ලෝඩ් කර ගත හැකිය.

දෛශික ඊපොත ඩවුන්ලෝඩ් කිරීමට
Read More »

Monday, October 9, 2017

How hex numbers pronounced (දහසයේ පාදයේ සංඛ්‍යා උච්ඡාරණය)

5
When working in such fields as mathematics, computing, electronics, we often find the use of hexadecimal (hex) numbers like 6A, 80D, FF. I assume those who are reading this post are knowledgeable with hex numbers; or at least are aware of it. So, I am not going to dwell on its nitty-gritty here.

Anyway, since I was exposed to hex numbers in school, and then was working with them whilst learning computing, and elctronics, I had not known how to sound or rather pronounce a hex number as we do for normal decimal numbers (eg: decimal number "58" is pronounced as "fifty eight"). We just used to pronounce them ditit by digit (eg: "45A" as "four five ai"). It's obvious sounding a number by its individual digits is very much cumbersome and very hard to remember even.

However, I find that even hex numbers could be pronounced in the same style without any difficulty. There are 3 parts you must keep in mind (this is just my idea, and really don't know whether anyone has suggested this or any other method instead before).

1. Any single-digit hex number can be pronounced like:

0 - zero
1 - one
2 - two
3 - three
4 - four
5 - five
6 - six
7 - seven
8 - eight
9 - nine
A - ai
B - bee
C - see
D - dee
E - ee
F - ef

2. Any number between hex 10 to 1F can be pronounced as follows.

10 - ten
11 - eleven
12 - twelve
13 - thirteen
14 - fourteen
15 - fifteen
16 - sixteen
17 - seventeen
18 - eighteen
19 - nineteen

1A - hexteen (aiteen is discarded to prevent it being misunderstood as eighteen)
1B - beeteen
1C - seeteen
1D - deeteen
1E - eeteen
1F - efteen 

3. Just as every normal decimal digit has a prefix form for numbers in the range 20 and 100, each hex digit also should be given its own prefix form as shown below.

2X - twenty X
3X - thirty X
4X - forty X
5X - fifty X
6X - sixty X
7X - seventy X
8X - eighty X
9X - ninety X
AX - hexty X
BX - beety X
CX - seety X
DX - deety X
EX - eety X
FX - efty X

Using the above rules, now you can easily pronounce any hex number. Following are some examples.

1 - one
B - bee
19 - nineteen
1C - seeteen
25 - twenty five
2A - twenty ai (twenty A)
3B - thirty bee (thirty B)

9C - ninety see (ninety C)
D8 - deety eight
AF - hexty ef
100 - one hundred
130 - one hundred and thirty
15D - one hundred and fifty dee (one hundred and fifty D)
B2E - bee hundred and twenty ee
275E - two thousand seven hundred and fifty ee (two thousand seven hundred and fifty E)
7A62F - seventy ai thousand six hundred and twenty ef (seventy four thousand six hundred and twenty f)
C00,000 - see hundred thousand
B,000,000 - bee million
F,000,000,000 - ef billion
D,000,000,000,000 - dee trillion
A,000,000,000,000,000 - ai quadrillion
C,000,000,000,000,000,000 - see quintillion
E,000,000,000,000,000,000,000 - ee hexillion
etc...



Read More »

Sunday, October 1, 2017

රට අවුලඤ්ඤං නිකාය

3
මේ දවස්වල පුවත් බලන විට රට හැම පැත්තෙන්ම අවුලුවන්නට උත්සහ කරන පාපතරයන් ඕනෑ තරම් දකින්නට ලැබේ. ඉන් බොහොමයක් රටේ අභාග්‍යයකට මෙන් චීවරධාරින්ය. මෙවුන්ව බුද්ධ පුත්‍රයන් සේ කිසිසේත් නොසැලිකිය යුතුය. මුං අමු ත්‍රස්ථවාදින්ය; රස්තියාදුකාරයන්ය. හරිනම් සර්වනිකායන් විසින් මෙවුන්ව උපැවදි කරවා සසුන අවිහිංසාවාදී ථේරවාද සම්ප්‍රදායානුකූලව නියම බුදු වදන ආරක්ෂා කර ගැනීමට කටයුතු කළ යුතුය. මැදපෙරදිග සමහර රටවල ඉස්ලාමීය කාලකන්නි ආගමික නායකයන් සේ ත්‍රස්තවාදි විලාසයක් දැන් මෑතක සිට චීවරධාරින්ගෙන්ද පෙනේ.

සිල් රෙදි හොරුන් වෙනුවෙන් මුදල් එකතු කිරීමට මහින්දගේ අංක එකේ හෙන්චයියකු වූ අභයතිස්සගේ ප්‍රොජෙක්ට් එක දැන් නිල වශයෙන් නතර කර ඇත. සතියකින් අතරමඟ නතර කිරීමට නම්, එම ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළේ ඇඟ කසනවාටදැයි ඇසිය යුතුය. කිසිදු දුරදිග සිතාබැලීමක් හා වාස්තවික පරිසරය ගැන කිසිදු හැඟීමක් නැතිව හුදු දේශපාලන සටන්පාඨ සඳහා පමණක් ක්‍රියාත්මක වන බව මින් ඉතා පැහැදිලි වේ. ගෙදර හාමු උසි කියූ විට මෙලෝ හසරක් දන්නේ නැතිව බුරන නකුටු බල්ලන් සේ මෙවුන් හැසිරේ. චීවරය හෑල්ලු වීම ඉන් සිදු වේ.

මීට පෙර මහින්ද රාජපක්කගේ ආරක්ෂාවට යෙදවූ හමුදා සෙබලුන් ඉවත් කළ විට, එම ආරක්ෂාව සඳහා අභයාරාමයේ මුරුත්තෙට්ටුව හා එම ත්‍රාඩ කල්ලිය විසින් බ්‍රිගේඩයක් යොදවන බව කටමැත දෙඩෙව්වේය.  එම ආරක්ෂක බල ඇනිය අප තවමත් දුටුවේ නැත. බත් පැකට් එකට හා අරක්කු කාලට රැලියකට සහභාගි වූ ගොන් රැල එවැනි දේකට වගකීමක් හා කැපවීමක් ඇතිව යොදා ගත නොහැකි බව සමහරවිට දැන් අවබෝධ වී ඇති.

දකුණේ සිට කැලනියට සංඥ ආඥාවක් මේ දවස්වල රැගෙන යනවා යැයි කියැවේ. පලමුව එම හැදින්වීම සාවධ්‍ය වේ. කහපාට රෙද්දක් පොරව ගත් ඕනෑම කාලකන්නියෙකුට එවැනි ආඥා පැනවිය නොහැකිය. ශීල ගුණයෙන්, තපෝ ගුණයෙන් ආදියෙන් වෘද්ධි වූ සංඝයා වහන්සේලාට එය කළ හැකි වීමට පුලුවන. එහි ඇත්තේ අාධ්‍යාත්මික ගුණයකි. පොලිසිය, උසාවිය, හෝ යම් බලාධිකාරයකින් නිකුත් කරන ආඥාවකින් එය වෙනස්ය. ඉතිං මුලු රටම දන්නා කිසිදු ආධ්‍යාත්මික වර්ධනයක් නොමැති තක්කඩි චීවරධාරින් පිරිසකට දෙවියකුට තියා බල්ලකු කපුටකු තරම්වත් අල්ප ප්‍රාණියකුටවත් ආඥාවක් නිකුත් කළ හැකිද? මෙවුන් කෝට්ටේ යුගයේ සිට සිරි රහල් හිමි භූමිකාව රඟන්නට ගොස් සුපුරුදු ලෙසම පහුගිය අවුරුදු දෙක තුනේම සිදු වූ ලෙසට නැවත බලු වී නවතිනු ඒකාන්තය.

මා විමතියට පත් වූ කාරණා කිහිපයක් තිබේ. නලින් ද සිල්වා, වෛද්‍ය සංගමයේ සභාපති ආදියගේ ඉෂ්ඨ දේවතා ශ්‍රී නාථ දෙවියන්ව කොන් කිරීමයි. උපුල්වන්, විභීෂන හා නාථ දෙවියන්ව කොටවන්නටද මුං මේ සැරසෙන්නේ. ඒ හැරත්, විභීෂන යනු තම සොයුරු රාවනාව පාවා දී, රාවනාව මැරීමට රාමට උදව් කර රාම සරණ ගිය ජාතිද්‍රෝහියෙකි. දැන් රාවනා බලය සංවිධාන මෙම ආඥාව එවන් ජාතිද්‍රෝහි විභීෂනට භාර දෙන්න උදව් කරන්නේ අඩුම ගානේ තම සංවිධානයේ නමටවත් ගරු නොකරමින්ය. මුංට කන්න ඕන වුණාම කබරගොයිත් තලගොයි වන බවත් ප්‍රතිපත්ති ගරුක බවක් නොමැති බව පෙනේ.

ඊටත් වඩා දෙපැත්තෙන්ම හිනා යන සිදුවීමක් ඊයේ සිදු වූයේ එක්සත් ජාතින්ගේ සංවිධාන පරිශ්‍රය තුලය. එනම්, බෙංගමුවේ නාලක විසින් එක්සත් ජාතින්ට සංදේශයක් භාර දී මැතිවරණ වහම පවත්වන්නට යැයි ලංකා රජයට "නියෝගයක්" පනවන්නට කියා සිටී. උදේ නැගිට්ට වෙලේ සිට නින්දට යන තෙක්ම ලංකාවේ වැඩවලට පිටරැටියන් හොට දානවා යැයි පරසක්වල ගසමින් විලාප දෙමින් සොටු පෙරාගෙන කෑ ගසන එවුන්ම දැන් පිටරැටියන් ඉදිරියේ හිඟා කමින් සිටිනවා ලංකාවේ කටයුතුවලට ඇඟිලි ගසන්න යැයි කියා. තවද, කිසිදු සැකයක් නැහැ මෙවුන් ලංකාවට ආ ගමන් නැවත කියනු ඇත්තේ ලංකාවේ වැඩවලට ඇඟිලි නොගසනු කියාය. රෑ ඩැනියල් දවල් මිගෙල් චිත්‍රපටියෙන් ආදර්ශ ගෙන ඇති බව පැහැදිලිය. මෙවුන් දැන් වියරුවෙන් මානසික ලෙඩුන් වී අවසන්ය තමන් කරන්නේ කියන්නේ මොනාද කියා නොදැනෙන තරමටම. බෙංගමුවේ නාලකගේ එම ක්‍රියාකලාපය ඇල්ලේ ගුනවංශ, රාවනාගේ සද්ධාතිස්ස, බලු සේනාව, නලින් ද සිල්වා ආදී ඊනියා ජාතිමාමකයන් විසින් විවේචනය කරන තෙක් අපි බලා සිටිමු.

ඇත්තටම නිකාය නායක පර්ෂදවලට අත්‍යන්ත වගකීමක් පැහැදිලිව තිබේ. එනම්, තම තම නිකායන්වල සිටින මෙම මදාවි වනචර දුශ්ශීල මුඩ්ඩපබ්බජිතයන් පලවා හැරීම සිදු කළ යුතුය. නීතියෙනුත්, සදාචාර වශයෙනුත්, ආගමානුකූලවත් සිදු විය හා සිදු කළ යුතු දේ එයයි. එහෙත් එම වගකීම පැහැර හරිමින් එම පර්ෂදයන් විසින් ගිහියන්ගේ ලෞකික කටයුතුවලට අත පොවමින් තමන්ට අදාල නැති දේවල් කරමින් සිටී.





සෑම පුරවැසියකුටම දේශපාලන කටයුතුවලට මැදිහත් වීමට අයිතියක් තිබේ. එම අයිතිය සමාන විය යුතුය. එහෙත් සංස්කෘතික හා සිවුරට තිබෙන ගරු කිරීම නම් පලිහ ඉදිරියට දාගෙන අනෙක් සාමාන්‍ය මිනිසුන්ට තිබෙන අයිතියට ඉතා වැඩි අයිතියක් චීවරධාරින් නියමින් හා අනියමින් ඉල්ලා සිටී. සමාජය එතරම් නොදියුණු කලෙක භික්ෂූන්ට යම් වැඩිමනත් බලයක් තිබුණා විය හැකිය. එය යුක්තියුක්තය. එහෙත් දැන් සමාජය දියුණුය (තවත් බොහෝ දියුණු වීමටද තිබේ). එනිසා අතීතයේ තිබුණා යැයි කියන එම බලය දැන් කිසිසේත් යම් පිරිසකට පමණක් දිය නොහැකිය. ඉස්සර සියලු බලය රජා නම් එකෙකු තුල සංකේන්ද්‍රණය වූයේය. එහෙත් අද අප කවුරුත් රජකුට හෝ බලය එලෙස එක් කෙනෙකුට පමණක් කේන්ද්‍රවීමට කැමති නැත. රාජපක්කයාට බල්ලකු සේ ගෙදර යෑමට සිදු වූයේද එම වැරද්ද කරන්නට ගිය නිසාය.

ඉතිං, තත්කාලීන සමාජය මොලයක් තිබෙන හැම එකාම තේරුම් ගත යුතුය. සමාජය ගතිකය. එය අඩුම ගානේ ආණ්ඩුවටවත් තමන්ට ඕන ඕන විදියට මෙහෙය විය නොහැකි ප්‍රවාහයකි. ආගමික පර්ෂදයන් මෙය වටහා ගත යුතුය.
Read More »